Kietel een zeepaardje en hij zal zich om je vingers krullen

Zeepaardjes eindigen vaak in sieraden en aquaria. Zeebioloog Amanda Vincent weet wat nodig is om de handel in de vis te stoppen.

Het zeepaardje is de enige vis die je hand vasthoudt als je ’m de kans geeft. Daarvoor moet je ’m wel een beetje kietelen. Dr. Amanda Vincent vertelt het op liefdevolle toon in de eerste seconden van een video die vorige maand verscheen op het kanaal van de universiteit van Cambridge. En we zien het bewijs: Vincent onder water in duikpak, met twee zeepaardjes die hun staart om haar hand hebben gekruld.

Veel video’s van Cambridge zijn lezingen of reportages maar deze is een vreemde eend in de bijt. Eigenlijk is het een diavoorstelling. Op de achtergrond praat Vincent over haar fascinatie voor deze beestjes, waarvan sommige mensen blijken te denken dat ze niet echt bestaan, zo bizar zien ze eruit. Daarbij verschijnen beelden van uiteenlopende soorten, de ene nog sprookjesachtiger dan de andere.

Vincent vertelt lyrisch over de paringsdans van zeepaardjes. Ze vergeet opmerkelijk genoeg te vermelden dat, als het eenmaal tot copuleren komt, de koppen van het mannetje en het vrouwtje samen een duidelijke hartvorm aannemen. Maar gelukkig zien we dat prima in beeld. Vincent doet haar monoloog op een ontspannen manier; aan niets is te horen of ze is geïnterviewd of dat ze misschien toch een geschreven tekst gebruikt.

Uniek aan het zeepaardje is dat het mannetje zwanger wordt en bevalt. Dit is het voornaamste punt waar de video uit Cambridge tekortschiet: van de bevalling is alleen een vrij gebrekkige foto. YouTube brengt soelaas. Een van de mooiste opnamen is van het aquarium The Deep in Hull dat zijn filmpje twee jaar geleden op Vaderdag online zette. Hier zien we een mannetje in een soort ejaculatie grote golven jongen wegspuiten. Meer dan duizend op schaal verkleinde minizeepaardjes, nog vertederender dan de ouders. Na de geboorte zakt het mannetje uitgeput naar de bodem, om meteen te worden besprongen door het vrouwtje, dat alweer eitjes kwijtwil.

Amanda Vincent brengt in Cambridge haar sabbatical door. Eigenlijk is ze verbonden aan de universiteit van British Columbia in Vancouver. Als eerste is zij de internationale handel in zeepaardjes in kaart gaan brengen. De beestjes zijn nauwelijks eetbaar maar eindigen in de aquariumhandel, in sieraden en in medicamenten. Vincent verdedigt een uienmodel: zeepaardjes hebben een gastvrije habitat nodig maar hebben daar weinig aan zolang arme sloebers ze opvissen voor de handel. Die vissers hebben weinig andere opties, tenzij hun regering zorgt voor politieke rust, werkgelegenheid, infrastructuur, onderwijs voor hun kinderen enzovoort. Zo identificeert Vincent acht lagen, die allemaal in orde moeten zijn wil een voorbeeldsoort als het zeepaardje kunnen overleven. Zij hoopt dat het zeepaardje met zijn charisma een soort panda van de oceaan kan worden.

De video is te zien op nrc.nl/wetenschap