Intrigerende flop over 38 getuigen

38 Témoins. Regie: Lucas Belvaux. Met Yvan Attal, Sophie Quinton, Nicole Garcia. In: 3 bioscopen **.

Soms is een film slecht en toch heel intrigerend. 38 Témoins die eerder dit jaar het Filmfestival Rotterdam opende, is zo’n film. De waargebeurde zaak waarop hij is gebaseerd, is bijna vijftig jaar oud. Waarom 38 New Yorkers die getuige waren van de moord op Kitty Genovese zich niet geroepen voelden in te grijpen, is een vraag die sindsdien filmmakers, schrijvers en sociaal-psychologen fascineert. De Belgische acteur-regisseur Lucas Belvaux (1961) is de meest recente: hij liet zich inspireren door een roman van Didier Decoin die de handeling naar Le Havre verplaatst.

Belvaux’ kijk op de gebeurtenissen is studieus en formalistisch. Het is lastig om je met de getuigen te identificeren, terwijl hun motieven zo herkenbaar kunnen zijn. We hebben allemaal weleens iets genegeerd omdat het beter uitkwam of we dachten dat iemand anders zou ingrijpen. Het omstandereffect, of Genovese-syndroom, stelt vast dat hoe groter de groep omstanders is, hoe minder men geneigd is tot ingrijpen. Geen hoopvolle mensvisie, maar die zwarte kaart speelt Belvaux niet uit. Liever focust hij op 38 mensen die niet in staat zijn tot communiceren. Dat vertaalt zich in een bleek palet waarin alleen sfeerbeelden van containers, oceaanstomers en robothijskranen indruk maken. De anonieme en ongrijpbare machten die ons gedrag sturen, worden zo inzichtelijk gemaakt.

    • Dana Linssen