Een schop van een agente

De wettelijke definitie van politiegeweld is „elke dwangmatige kracht van meer dan geringe betekenis uitgeoefend op personen of zaken”. De trappen die een Rotterdamse agente onlangs uitdeelde aan een dronken man op straat voldeden ruimschoots aan die definitie.

Het leidde tot een nationale discussie over (on)gepast geweld. En daarmee tot een debat over de relatie tussen burger en staat, over korte lontjes van sommige mensen, over actie en reactie en de taak van de politie. Maar vooral over wat proportioneel is in een situatie als deze.

Het feit dat beelden van de arrestatie voor iedereen beschikbaar waren maakte er ook een nationale mediagebeurtenis van. Ongetwijfeld mede omdat de agente een kennelijk weerloze, waggelende man, die niks zichtbaars fout deed, vol in het kruis trapte. Zonder dat de mogelijke aanleiding daarvoor was gefilmd of direct viel af te leiden uit de situatie die wél gefilmd was. Na de eerste schop dook de man ineen en werd nog tweemaal stevig geschopt.

Ook de Rotterdamse politie moest toegeven dat het incident „schokkend” was. Kregen we hier dankzij een burger met een smartphone een kijkje in een werkelijkheid die we niet kennen? Is er sprake van een gewelddadige, repressieve politie en niet van de hulpvaardige politie, solidair met de burger, betrokken in de wijk?

Het Openbaar Ministerie keurde gisteren het politie optreden echter goed. De schop moest gezien worden in de context van een mislukte arrestatie, waarbij de agenten slechts één handboei aan konden leggen. De arrestant was bovendien agressief en onhandelbaar. En zo bezopen dat pepperspray geen effect had. De man zou „om zich heen geslagen” hebben. Strafrechtelijk was er niets aan de hand.

Dat nemen we op gezag van het OM graag aan. Maar alles wat niet strafbaar is, is daarmee nog niet behoorlijk of professioneel. Ongetwijfeld was er een gespannen situatie. Het handboeien was immers mislukt. De man was niet onder controle. Maar ook een volledig beschonken, niet aanspreekbare, wankelende burger die van niet meer verdacht wordt dan openbare dronkenschap heeft een gerichte trap in het kruis nog niet verdiend. Er zijn ook andere manieren om zo iemand te bedwingen. Agenten worden getraind op het beoordelen van stress-situaties. Wanneer springen ze ergens tussen, wanneer wachten ze af. Wapenstok, pepperspray, armklem, vuistslag, assistentie vragen, schreeuwen, praten, zwijgen: een agent moet het hele repertoire kennen en er uit kunnen kiezen. Dat is zeker een moeilijke taak. Dan gaat er dus wel eens wat mis, zoals hier. Dit optreden was dan ook niet voldoende professioneel en evenmin behoorlijk. Ook dat mag gezegd worden.