4. Politieke unie

Vier voorstellen die volgens Europees president Herman van Rompuy cruciaal zijn voor een „echte” economische en monetaire unie. Hij mijdt de meest beladen politieke begrippen, maar de boodschap van Van Rompuy is duidelijk: alleen met meer Europa is een stabiele toekomst mogelijk.

In een politieke unie wordt de democratische controle op de begrotingsunie en de economische unie geregeld. Volgens Van Rompuy mogen extra bevoegdheden voor ‘Brussel’ niet ten koste gaan van de democratie. Van Rompuy mijdt de gevoelige term ‘politieke unie’, die met name in Nederland wordt uitgelegd als stap richting een federaal Europa. Bondskanselier Angela Merkel gebruikt de term ‘politieke unie’ wel geregeld.

Volgens Van Rompuy raakt de versterkte Europese controle op nationaal beleid in de begrotingsunie en de economische unie aan het „hart van Europa’s parlementaire democratieën”. Hij wil een sterkere rol van zowel het Europees Parlement als van nationale parlementen. Hoe dit in zijn werk moet gaan, legt hij in zijn plan niet uit.

Het Europees Parlement wil zelf graag meer macht, maar zijn positie als hét democratische orgaan van de EU is steeds meer omstreden. De opkomst bij Europese verkiezingen daalt gestaag.

Door te verwijzen naar een protocol in het Lissabon-verdrag over de rol van nationale parlementen in de EU, lijkt Van Rompuy nationale volksvertegenwoordigers een grotere rol te gunnen. Maar op basis van hetzelfde protocol is de invloed van nationale parlementen nu beperkt. En als nationale parlementen extra macht krijgen, kunnen ze meer centrale besluitvorming in de eurozone die Van Rompuy beoogt, weer in de war sturen.