Uitspraak Hof over migratie is opsteker voor Obama

Twee uitspraken van het Hooggerechtshof in de VS kunnen grote invloed hebben op de presidentsverkiezingen. Bij het eerste vonnis kreeg Obama voor een deel zijn zin.

Een belangrijke krachtmeting tussen Republikeinen en Democraten voor het Amerikaanse Hooggerechtshof is gisteren zonder echte winnaar geëindigd. Het Hof bepaalde dat een omstreden wet tegen illegale migranten in de Republikeinse staat Arizona voor een belangrijk deel ongrondwettig is, maar het meest omstreden deel van de wet, het doorzoeken van de papieren van mogelijke illegalen, mag juist wél.

Dit is de eerste van twee uitspraken van het Hooggerechtshof, dat wetten toetst aan de Grondwet, die de koers van de presidentsverkiezingen drastisch zouden kunnen veranderen. De andere, die naar verwachting donderdag volgt, is nog gevoeliger en gaat over het nieuwe zorgstelsel van president Obama. Als het Hof dit stelsel van onder meer een verplichte zorgverzekering verwerpt, is Obama het belangrijkste binnenlandse resultaat van zijn presidentschap kwijt.

De omstreden immigratiewet van Arizona verdeelde conservatief en progressief Amerika al enkele jaren. Het Hof, waar conservatieve rechters in de meerderheid zijn, nam een genuanceerder standpunt in dan met name in Democratische kring werd gevreesd. Maar het artikel dat regelt dat mensen op verdenking van illegaliteit aangehouden kunnen worden, blijft intact. Juist tegen deze maatregel is veel kritiek van migrantenorganisaties. In het zuidelijke Arizona wonen naar schatting ruim een half miljoen illegale migranten, veelal uit Mexico, Honduras en Guatemala.

Nadat de Senaat in Arizona de wet in 2010 had aangenomen, volgden vijf andere Republikeinse staten met harde anti-immigratiewetten die van Arizona waren afgekeken. In sommige staten, zoals Alabama en Georgia, leidde dit afgelopen maanden tot een vlucht van illegalen naar andere staten. Die namen de wetten ook aan als protest tegen de houding van de regering-Obama, die in hun ogen te weinig doet tegen illegale migratie.

Volgens het Hooggerechtshof had Arizona niet in de wet mogen vastleggen dat migranten altijd hun papieren bij zich moeten hebben, en dat illegalen geen werk mogen zoeken. Doorzoeken van de papieren van mogelijke illegalen, dat volgens critici tot een heksenjacht op latino’s zou leiden, mag volgens het Hof alleen als er gerede twijfel is over de verblijfsstatus.

Voor president Obama is de uitspraak een opsteker, zonder dat hij gewonnen heeft. De opstandige zuidelijke staten kregen minder steun van de rechters dan verwacht. Hun speelruimte is verkleind. De wet blijft op sommige punten wel bestaan, maar dat kan de president volgens analisten juist weer stemmen opleveren bij latino-kiezers, die in november het verschil kunnen maken in swing states als Florida.

Obama versoepelde vorige week de regels voor illegale migranten: minderjarigen zonder crimineel verleden mogen van de president niet meer uitgezet worden. Ongemak over de uitspraak was er vooral in het Republikeinse kamp. Mitt Romney weigerde een reactie te geven, waarschijnlijk om latino’s niet onnodig van zich te vervreemden.

Onder Democraten leefde de afgelopen dagen het gevoel dat de rechters de wet volledig intact zouden laten. Nu dat niet is gebeurd, is de hoop toegenomen dat het oordeel over ‘Obamacare’ ook zal meevallen. In maart hielden de negen rechters hoorzittingen over het nieuwe zorgstelsel, dat zwaar onder druk van Republikeinen staat. De rechters waren zeer kritisch, en de meeste Democraten verwachten dat de wet weinig kans maakt door het conservatieve karakter van het Hooggerechtshof. Vijf rechters zijn door Republikeinse presidenten benoemd, vier door Democraten.

    • Guus Valk