Lobbyen voor Timosjenko

Vandaag moet de Oekraïense ex-premier horen of het vonnis tegen haar geldig is. Advocaten verdedigen haar over de grens.

(FILES) -- A file photo taken on February 2, 2011 shows Ukraine's former Prime Minister and leader of the opposition Yulia Tymoshenko posing in her residence in Kiev during an interview with AFP. The legal problems of Ukraine's jailed former prime minister Yulia Tymoshenko mounted on June 19, 2012 after a top prosecutor said he was planning to charge her over the murder of a lawmaker in 1996. Deputy Prosecutor General Renat Kuzmin said in a newspaper interview the only obstacle in the way of charging was Tymoshenko's current hospitalisation for severe back pains but expressed confidence the case would come to court. AFP PHOTO / SERGEI SUPINSKY AFP

Correspondent Rusland

Amsterdam. Vandaag beoordeelt een hoge rechter in Oekraïne het vonnis tegen ex-premier Joelia Timosjenko. Zij kreeg eerder zeven jaar celstraf omdat zij haar macht zou hebben misbruikt. Misschien wordt ze vrijgesproken. Maar het kan ook dat de zaak wordt uitgesteld.

Timosjenko heeft een team van vijf advocaten, die er niet vanuit kunnen gaan dat de rechter onafhankelijk is. Wat doe je dan als advocaat? Verdedigingswerken opbouwen in Europa.

Valentina Telitsjenko (43) is een van hen. Ze verdedigt Timosjenko niet omdat zij fan is van de politica, maar omdat ze de strafzaak tegen haar onrechtmatig vindt. Ze kwam vorige week naar Nederland en Groot-Brittannië om lezingen te geven en met parlementariërs en journalisten van onder meer deze krant te praten. Het bezoek werd georganiseerd door een stichting die probeert van advocaten zoals zij internationale publieke figuren te maken. Dat geeft hen in eigen land meer bewegingsvrijheid.

Telitsjenko is betrokken bij alle grote politiek gevoelige rechtszaken in Oekraïne. Behalve Timosjenko verdedigt ze twee oud-ministers die ook vastzitten. Daarnaast is ze de advocaat van de weduwe van de vermoorde journalist Joeri Gongadze. Telitsjenko is scherp, recht door zee en staat bekend als vakvrouw.

Maar dat zijn niet per se kwaliteiten waar je in Oekraïne iets aan hebt. Timosjenko werd door een lagere rechtbank veroordeeld door een onervaren rechter die niet leek te luisteren naar de aanwezigen. Haar advocaat zegt dat er zoveel fouten gemaakt zijn dat de hoogste rechter Timosjenko vandaag wel gelijk móet geven. Maar dan moet Europa voor haar klaarstaan.

In Kiev zijn namens het Europees Parlement twee waarnemers aanwezig: de Ier Pat Cox, voormalig president van het Europees Parlement en Aleksander Kwasniewski, voormalig president van Polen. De Britse parlementariërs met wie Telitsjenko in Londen sprak, hebben daarna met hen contact opgenomen. Als het vonnis wordt bekrachtigd, is de kans groot dat zij de kwestie in eigen land op de agenda zetten. Britse journalisten met wie Telitsjenko sprak gaan er misschien over schrijven. Hoe meer ophef, des te groter de kans dat Europese regeringsleiders opnieuw diplomatieke druk op Kiev gaan uitoefenen.

Telitsjenko vertelt in Europa dat de staatshoofden het EK zouden moeten boycotten. We moeten er niet van opkijken dat Joelia Timosjenko vanuit de gevangenis in Charkov tegen een boycot heeft gepleit: daar spreekt de politica die het nationale voetbalfeest niet wil verpesten. Maar de echte boodschap, zegt haar advocaat, is: blijf weg. Europese aanwezigheid zou positief afstralen op president Janoekovitsj, die volgens haar de echte rechter is in deze zaak.

Tegenover journalisten benadrukt Telitsjenko het belang van het beschrijven van de fundamentele problemen van het Oekraïense rechtssysteem. Zo werd de zaak die vandaag dient aanvankelijk op 26 juli vastgesteld en toen ineens een maand naar voren gehaald. Een andere zeer belangrijke politiek getinte rechtszaak (zie kader) werd naar dezelfde dag op hetzelfde tijdstip verplaatst. Telitsjenko vermoedt kwade opzet. Ze vreest dat de zaak tegen de ex-premier nu nog een keer wordt uitgesteld, tot na het EK.

Wordt Timosjenko dan vrijgesproken, dan is ze mogelijk te laat om zich in te schrijven als kandidaat voor de parlementsverkiezingen in oktober.

Maar misschien gaat de zitting vandaag gewoon door. De advocaat verwacht het niet, maar wellicht wordt het vonnis wel nietig verklaard en gaat de politica vrijuit.

Voor nu. Een hoorzitting die gisteren plaats had moeten vinden over fraude die Timosjenko in de jaren negentig zou hebben gepleegd is uitgesteld naar 10 juli, ruim een week na de EK-finale. En vorige week verklaarde een openbaar aanklager haar te zullen aanklagen voor moord op een zakenman zestien jaar geleden. Een strafzaak is niet geopend, maar president Janoekovitsj heeft al tegen de pers gezegd dat ze bij de moord betrokken was. Het advocatenteam spant een zaak aan wegens laster.

    • Thalia Verkade