'Illegale wietteelt kost huishoudens 120 miljoen per jaar'

Nederland, Rotterdam, 18-1-2006 Minister Donner en Burgemeester Opstelten aanwezig bij ontmantelen van ontdekte hennepkwekerij. In de Mijnsherenlaan op Zuid in een bovenwoning. Aan de muur in een van de kamertjes de ingewikkelde electriciteitsinstallatie voor de stroom vvorziening . Hennep.Hennepplantage. Wiet. Nederwiet. Drugs. Softdrugs. Soft. Gedoogbeleid. Gedogen. Growshop. Coffeeshop. Coffee shop. Koffieshop. Koffie shop. Wietplanten. Hennepplant. THC. Foto Maarten Hartman Maarten Hartman

De aanleiding

„De consument draait momenteel op voor de kosten van illegale wietteelt”, waarschuwt Tweede Kamerlid René Leegte van de VVD in een artikel van 19 juni op de partijwebsite. De stroom die hennepplantages illegaal aftappen, zou door de consument worden bekostigd. „Huishoudens in Nederland betalen per jaar 120 miljoen aan de kosten voor illegale wietteelt”, schrijft Leegte. Ook in de Tweede Kamer herhaalde hij deze stelling meermaals. nrc.next-lezer Simon van Oort lijkt dit bedrag „nogal overdreven”. next.checkt zocht uit of dat inderdaad zo is.

Waar is het op gebaseerd?

Na wat navraag bij de woordvoerder van de VVD, belt Kamerlid René Leegte zelf op. Hij ontleent zijn uitspraak aan een onderzoek uit 2011 van energieconsultant DNV KEMA, vertelt hij. Daarin wordt onderzocht hoeveel stroom er jaarlijks verloren gaat bij de netbeheerders en hoeveel dat kost. Maar, geeft hij zelf toe, de door hem aangehaalde 120 miljoen euro is niet helemaal juist. „Dat is het totáál aan administratieve netverliezen. Maar zeker 80 miljoen daarvan gaat op aan illegale wietteelt.”

En, klopt het?

Of het nu gaat om 80 of 120 miljoen, het is het Kamerlid te doen om stroomdiefstal door illegale henneptelers. Verborgen plantages tappen stroom af waar ze niet voor betalen, bijvoorbeeld van de aansluiting van buren of uit lantarenpalen.

Het door Leegte aangehaalde bedrag van 120 miljoen is in het door hem geraadpleegde onderzoek snel gevonden. Volgens DNV KEMA verloren de Nederlandse netbeheerders in 2009 voor zo’n 400 miljoen euro aan stroom. Daarvan is 70 procent te wijten aan zogeheten ‘technische verliezen’, een onvermijdelijk en natuurkundig gevolg van de transport van elektriciteit: als elektrische energie door een geleider stroomt dan gaat een gedeelte van die energie verloren aan weerstand. De overige 30 procent, dus 120 miljoen euro, worden ‘administratieve verliezen’ genoemd.

Die 120 miljoen is bij lange na niet, zoals Leegte stelt, integraal toe te schrijven aan hennepteelt. De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) onderscheidt drie soorten ‘administratieve verliezen’: meetfouten (15 procent), leegstand (20 procent) en fraude (60 procent). De overige 5 procent kan in geen van deze categorieën worden ondergebracht.

De stroom die wordt ‘gestolen’ door henneptelers wordt geschaard onder het kopje fraude. Op aanname van de NMa’s grove inschatting verloren de netbeheerders in 2011 dus voor ongeveer 72 miljoen euro aan stroom door fraude. Daaronder valt elke vorm van stroomdiefstal – welk aandeel de illegale wietteelt daarin heeft is onmogelijk te bepalen. Volgens een schatting van brancheorganisatie Netbeheer Nederland is de hennepteelt echter wel verantwoordelijk voor „het overgrote deel” van de stroomdiefstal. Hoe dan ook, de door Leegte genoemde bedragen – de 120, noch de later geponeerde 80 miljoen – kloppen beide niet. Het werkelijke bedrag ligt lager.

Maar het bedrag voor een moment daargelaten: draaien huishoudens dan wel op voor, zoals Leegte beweert, administratieve netverlieskosten en indirect dus ook voor de stroomkosten van illegale wietteelt? Grotendeels. De kosten van administratieve netverliezen worden niet helemaal, maar wel bijna volledig gedragen door de afnemers van laagspanning, de spanning (1.000 volt en lager) die wordt gebruikt om huizen en andere kleine verbruikers van stroom te voorzien.

Maar dat zijn niet alleen particuliere huishoudens. Ook (kleine) bedrijven nemen laagspanning af. Volgens Arjan Aalberts, auteur van het door Leegte aangehaalde DNV KEMA-onderzoek, zijn er in totaal ongeveer tien miljoen laagspanningsaansluitingen in Nederland. Het CBS telt tegen de 7,5 miljoen huishoudens in Nederland. Het overige deel bestaat uit (kleine) bedrijven, die dus grofweg 25 procent van het administratieve netverlies voor hun rekening nemen. Huishoudens dragen dus niet alle kosten voor stroomfraude, waaronder ook illegale hennepteelt valt.

Conclusie

Het gezamenlijke bedrag dat huishoudens per jaar kwijt zijn aan illegale wietteelt komt niet in de buurt van Leegtes 120 miljoen. Of de later door hem gestelde 80 miljoen. Over 2011 werd er in Nederland bij grove schatting voor ongeveer 72 miljoen euro gefraudeerd met stroom. Daaronder valt elke vorm van fraude, waarvan waarschijnlijk een aanzienlijk gedeelte is toe te schrijven aan de illegale hennepteelt. Hoeveel is echter met geen zekerheid te zeggen. Daarnaast worden deze kosten wel grotendeels, maar niet volledig gedragen door huishoudens. Alle afnemers van laagspanning betalen, dus ook (kleine) bedrijven. next.checkt beoordeelt de uitspraak dat „illegale wietteelt huishoudens 120 miljoen (of 80 miljoen) per jaar kost” dan ook als onwaar.