Er is geen school, dus leert ze thuis

Fatima (15) mag thuisonderwijs volgen, nu het Islamitisch College dicht is. Wethouder Asscher is bezorgd.

Amsterdam. Fatima Bhourkis (15) is een voormalige leerling van het Islamitisch College Amsterdam. Sinds de school afgelopen zomer dichtging, krijgt ze thuisonderwijs. Onderwijswethouder Asscher (PvdA) liet haar vader vervolgen voor ontduiking van de leerplicht. Begin april kregen Fatima en haar vader in hoger beroep gelijk: ze mag haar havo-opleiding thuis voortzetten.

Fatima is heel tevreden. Ze doet 4 havo, schiet lekker op en vergelijkt zich regelmatig met haar schoolgaande vriendinnen om te zien of ze niet achterloopt. „Ik loop eerder voor.” Van sociaal isolement of huisarrest is volgens haar geen sprake: „Ik sport veel en heb een druk sociaal leven.”

Fatima omschrijft zichzelf niet als streng religieus. „Maar ik wil naar een islamitische school voor voortgezet onderwijs om mijn geloof in stand te houden. En dat kan nu niet.” Met haar zijn nog een oud-leerlinge van het Islamitisch College Amsterdam en haar vader in het gelijk gesteld.

Het ministerie van Onderwijs maakte in februari 2011 bekend het Islamitisch College te sluiten, wegens onvoldoende leerlingen en kwaliteit. Bijna honderd moslimouders besloten hun kinderen in het nieuwe schooljaar thuisonderwijs te geven. Binnen een redelijke afstand van Amsterdam was geen andere school voor islamitisch voortgezet onderwijs, en een niet-islamitische school was geen optie. Wethouder Lodewijk Asscher (PvdA), verantwoordelijk voor handhaving van de leerplicht in Amsterdam, ging ertegen in. Hij voerde gesprekken met ouders en leerlingen. De meesten gingen daarna naar een reguliere school. Vijf volhardende ouders werden veroordeeld voor ontduiking van de leerplicht. Twee ouders kregen afgelopen april in hoger beroep gelijk.

Die uitspraak opent volgens onderwijswethouder Asscher de weg voor islamitische ouders om hun kinderen thuis te houden. Nu is ‘Den Haag’ aan zet, wat hem betreft. Hij heeft de minister van Onderwijs geschreven dat het thuisonderwijs moet worden geschrapt, of dat het toezicht scherper moet. Asscher: „Er is nu geen toezicht, en daar maak ik mij zorgen over. Zijn ouders in staat om zelf les te geven? Zo niet, dan is er sprake van geestelijke verwaarlozing.”

Voorzitter Carry Roozemond van Ingrado, de belangenvereniging van 412 afdelingen leerplicht van gemeenten, is ook niet blij met de rechterlijke uitspraak. „Het zijn nu maar twee meisjes, maar het is een glijdende schaal. Ouders ontzeggen hen kansen om zichzelf te ontwikkelen.”

De Universiteit van Amsterdam schatte drie jaar geleden dat 235 leerlingen in Nederland thuisonderwijs krijgen. Het is onbekend hoeveel van hen van islamitische afkomst zijn: er mag niet worden geregistreerd op basis van geloof of etniciteit. Een landelijk overzicht ontbreekt.

Volgens haar woordvoerder is minister Van Bijsterveldt (Onderwijs, CDA) geen partij in de zaak rond de twee Amsterdamse meisjes, maar wil ze voorwaarden stellen aan de kwaliteit van het thuisonderwijs. Zo zouden ouders elk jaar een plan van aanpak moeten indienen en een certificaat moeten hebben waaruit blijkt dat zij het Nederlands voldoende beheersen. Ook moeten ze elk jaar de leerplichtambtenaar spreken.

Fatima Bhourkis maakt zich geen zorgen. „Ik werk hard. Ik kan een schema laten zien en ik toets mezelf op internet. Met Arabisch en Frans helpen mijn ouders, met vakken zoals Nederlands helpen anderen me.” Ze hoopt volgend jaar haar havo-diploma met een staatsexamen af te sluiten. Daarna wil ze verder met vwo of hbo. „Voor hbo ga ik gewoon weer in de schoolbanken zitten.”

Volgens de Nederlandse Vereniging van Thuisonderwijs (NVvTO)is het recht op onderwijs van de twee niet in het geding. „De Raad voor Kinderbescherming zag bij deze gezinnen geen reden tot zorg. De ouders hebben gezorgd voor een sociaal netwerk met onderwijsbevoegde professionals”, schrijft de NVvTO aan de minister. In landen als Finland en Denemarken waar thuisonderwijs een vrije keuze is, kiezen „maar enkele honderden ouders” ervoor.

    • Anja Vink