Wie heeft het antwoord op tiki taka?

Nooit won een voetballand drie grote toernooien op rij. Spanje kan na het EK in 2008 en het WK in 2010 historie schrijven. Na een 2-0 zege op Frankrijk wacht Portugal.

„Als wij de bal hebben kunnen zij niet scoren”, luidt een van de voetbalwijsheden van Johan Cruijff. Regerend Europees en wereldkampioen Spanje liet zaterdagavond in de kwartfinale van het EK tegen Frankrijk (2-0) zien hoe je met snel circulatievoetbal ook kunt verdedigen. Een ‘dodelijke’ uitval en een benutte strafschop waren voldoende voor een plek bij de laatste vier. Frankrijk bleef gedesillusioneerd achter.

Het was tekenend dat uitgerekend de verdedigende middenvelder Xabi Alonso met twee doelpunten uitgroeide tot de man van de wedstrijd. Spanje speelde de afgelopen jaren de tegenstanders kapot met het zogenoemde futbol tiki taka. De Duitsers wilden de Spanjaarden overklassen, de Nederlanders probeerden met hard spel toe te slaan in de finale van het WK in Zuid-Afrika. Tevergeefs. De afgelopen jaren had niemand een antwoord op het spel van Spanje.

Het elftal van bondscoach Vicente del Bosque wist op het EK in Polen en Oekraïne tot nu toe nog niet echt te overtuigen. Maar de ploeg heeft effectiviteit wel tot kunst verheven. Tegen aartsrivaal Frankrijk, waarvan Spanje tot dit EK nog nooit had gewonnen in een officiële interland, koos Del Bosque er opnieuw voor zijn spits Fernando Torres te offeren voor een ‘voetballende’ aanvaller als Cesc Fabregas, normaal gesproken een (aanvallende) middenvelder. Spanje liet de bal rond gaan en wachtte slechts af tot de kansen zouden komen. Frankrijk oogde bijna negentig minuten lang kansloos.

Spanje toonde net als Duitsland aan dat ook een winnende ploeg soms veranderingen dient te ondergaan om verder in het toernooi te groeien. Waar de Duitse bondscoach Joachim Löw in de met 4-2 gewonnen kwartfinale tegen Griekenland drie nieuwe basisspelers inbracht, paste Del Bosque zijn tactiek iets aan. Door deze moderne manier van coachen is de voorspelbaarheid minder groot en worden bovendien meer spelers van de selectie bij het succes betrokken.

Terwijl Oranje ten onder ging aan de ego’s van spelers als Robin van Persie, Klaas-Jan Huntelaar en Rafael van der Vaart slaagden de Duitsers en de Spanjaarden door resultaat te halen er wel in de rijen gesloten te houden. De Duitse spitsen Mario Gomez en Miroslav Klose respecteren elkaar. En de Spaanse internationals van FC Barcelona en Real Madrid sloten een pact tijdens het EK. Doelman Iker Casillas van Real en spelmaker Xavi Hernandez van Barça zijn samen de leiders van La Furia Roja.

Spanje is ook tijdens dit EK weer het te kloppen land. Toch lijkt de afstand tussen de Spanjaarden en de rest van het deelnemersveld minder groot te zijn dan voorheen. De ‘betonvoetballers’ van Chelsea vonden in de halve finales van de Champions League al een manier om Barcelona uit te schakelen. Succescoach Pep Guardiola is inmiddels vertrokken bij de Catalaanse grootmacht waardoor er een einde lijkt gekomen aan jaren van dominantie in het Europese clubvoetbal.

Spanje begon het EK in de groepsduels met Italië (1-1), Ierland (4-0) en Kroatië (1-0) niet al te overtuigend. De ploeg was tegen Kroatië zelfs even akelig dicht in de buurt van uitschakeling geweest. Maar het elftal herstelde zich zaterdagavond in het klamme Donetsk. Het lijkt erop dat het toernooi voor Spanje nu pas echt gaat beginnen. Komende woensdag wacht, opnieuw in Donetsk, een treffen met Portugal. En ook dan zal gelden: zolang Spanje de bal heeft kan de gevreesde tegenstander, sterspeler Cristiano Ronaldo van Portugal, niet scoren.