Weigeren mag niet, in de juiste richting sturen wel

Het hoger onderwijs moet „strenger en ambitieuzer” worden vindt staatssecretaris Zijlstra. Opleidingen passen hun selectie en voorlichting aan.

Rotterdam. Studeren in Nijmegen? En niet op de voorlichtingsdag geweest? Dan moeten we even praten.

Zo gaat de Radboud Universiteit met nieuwe studenten om. Goede voorlichting, vinden ze, helpt bij de juiste studiekeuze. Wie zich in Nijmegen aanmeldt, heeft zich laten voorlichten of komt op gesprek. Van de aspirant-studenten die komen praten, bedenkt 8 procent zich. Meestal omdat ze verkeerde verwachtingen van de opleiding hadden. Wie blijft, presteert beter dan de gemiddelde student in Nijmegen.

Wat de Radboud met nieuwe lichtingen studenten doet, sluit goed aan bij de wensen van staatssecretaris Zijlstra (Onderwijs, VVD). Hij bepleit een „strenger en ambitieuzer” studieklimaat in het hoger onderwijs. De uitval is te hoog, vindt hij, en studenten zijn ontevreden over hun opleiding. Zijlstra wil dat hogescholen en universiteiten hen selecteren op interesse en capaciteiten. Een aantal instellingen doet dat inmiddels.

Scheve studieverwachtingen zijn de belangrijkste oorzaak van het hoge aantal eerstejaars dat zijn studie afbreekt. Het aantal college-uren pakt lager uit, groepen blijken groter dan gedacht. In het wetenschappelijk onderwijs valt een kwart van de eerstejaars uit, in het hoger beroepsonderwijs 30 procent. Voor overheid en onderwijs is het een groeiende kostenpost. En voor studenten wordt het ook duurder. Wie een studie afbreekt en een nieuwe begint, loopt straks al gauw tegen de langstudeerboete aan: 3.063 euro extra collegegeld per jaar.

Hogescholen en universiteiten kunnen studenten die ze ongeschikt achten niet zomaar weigeren. Een havo- en vwo-diploma geeft recht op hoger onderwijs, behalve bij enkele numerus-fixusstudies. Onderwijsinstellingen kunnen studenten wel in de juiste richting sturen.

Jacco Bikker, lector game architecture and design aan de Bredase hogeschool NHTV, onderschrijft het belang van intakegesprekken. „Veel jongeren melden zich aan omdat ze in hun vrije tijd graag gamen. Ze realiseren zich vaak niet dat game architecture een zware studie is waar veel wiskunde aan te pas komt. ”

Studiesucces hangt niet alleen af van selectie, het begint bij goede voorlichting. Daarom presenteerden vier hogescholen onlangs een ‘studiebijsluiter’, die scholieren betrouwbare informatie voor een „eerlijke studiekeuze” wil bieden. De bijsluiters staan sinds deze maand op studiekeuze123.nl, een overheidssite die vergelijking van opleidingen mogelijk maakt. De gegevens komen van studenten, onderzoeksinstituten en de overheid zelf. Betrouwbaar en onafhankelijk, zeggen de hogescholen – zoals Zijlstra wil.

En confronterend. Nu is in een oogopslag te zien dat slechts eenderde van de rechtenstudenten aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen binnen vijf jaar een diploma haalt. En dat maar 45 procent na het eerste jaar informatica op het Saxion in Enschede doorgaat.

    • Tom Vennink