Voluit vóór Europa. En dat ligt lastig bij de VVD

D66 wil besparen op zorg en sociale zekerheid, maar investeren in onderwijs. En de partij belijdt volmondig het geloof in Europa. Dat moet meer bevoegdheden krijgen.

Volop optimisme bij D66. Niet alleen over de eigen electorale groeikansen, maar ook over Nederland. Mits het verkiezingsprogramma En nu vooruit dat de Democraten afgelopen zaterdag presenteerden, ook wordt uitgevoerd. „We geloven dat morgen nog beter wordt dan vandaag”, zei een glunderende voorzitter Marty Smits van de programmacommissie.

Voor de portemonnee van de burgers heeft het D66-ontwerpprogramma weinig vrolijks in petto. Volgend jaar moet het overheidstekort conform de Europese afspraken tot 3 procent van het bruto nationaal product zijn teruggebracht, en dat betekent voor 12,4 miljard aan bezuinigingen en lastenverzwaringen. In 2017 moet er helemaal geen tekort meer zijn.

Het Centraal Planbureau becijferde onlangs dat bereiken van „structureel begrotingsevenwicht” minstens 16 miljard euro aan extra ombuigingen vergt. Dat geld hoopt D66 te vinden door te besparen op zorguitgaven en sociale zekerheid, verdere beperking van de subsidieregelingen op de woningmarkt en vermindering van het aantal provincies en gemeenten.

Welke voorstellen in het programma hadden we kunnen verwachten?

Een volmondige keuze voor overheveling van nationale bevoegdheden naar Europa. „D66 wil een krachtig federaal Europa met meer macht bij mensen”, staat er. Daarnaast manifesteert D66 zich de laatste jaren als onderwijspartij. Ze stelt voor de komende jaren twee miljard euro extra te investeren in onderwijs en onderzoek. Zorg voor het milieu is ook belangrijk. Net als staatkundige hervorming, als vanouds een ‘kroonjuweel’ van de partij. Toch is de drang naar vernieuwing op dit punt minder prominent aanwezig dan in vorige programma’s. De Eerste Kamer moet worden afgeschaft, maar dat kan pas als een systeem van constitutionele toetsing is ingevoerd.

Wat bemoeilijkt samenwerking met rechtse partijen?

De uitgesproken liefde van D66 voor Europa ligt moeilijk bij VVD, PVV, CDA, ChristenUnie en SGP. De drie christelijke partijen hebben bovendien moeite met het vergaande zelfbeschikkingsrecht voor mensen waar D66 principieel voorstander van is. Zo is de partij voor verruiming van de euthanasieregels.

Wat bemoeilijkt samenwerking met linkse partijen?

Het strenge financiële beleid dat tot nieuwe forse bezuinigingen en lastenverzwaringen leidt, zal op bezwaren stuiten bij PvdA, SP en GroenLinks. Daarbij gaat het dan vooral om de door D66 voorgestelde terugdringing van zorgkosten, beperking van de sociale zekerheid en versoepeling van het ontslagrecht.

En wat zijn opvallende voorstellen?

Ook D66 Nederland wil zich nu terugtrekken uit het veelbesproken JSF-project. Opvallend is verder dat D66 de betrekkelijkheid van het eigen programma erkent. Onvoorziene ontwikkelingen maken verkiezingsprogramma’s al snel verouderd. Daarom zijn in het programma van D66 „richtingwijzers” opgenomen. De straks gekozen volksvertegenwoordigers van de partij zullen bij twijfel de richtingwijzers zwaarder moeten laten wegen dan de concrete punten die in het programma staan genoemd.

Mark Kranenburg

    • Mark Kranenburg