Tussenpaus wil FNV weer relevant maken

De vakcentrale FNV benoemde zaterdag oud-Tweede Kamerlid Ton Heerts tot nieuwe voorzitter. Heerts wil de FNV vernieuwen, maar vooral leiding geven de intern verdeelde vakcentrale.

Nederland, Amsterdam, 23-06-2012. Oprichtingscongres nieuwe vakbeweging en opvolger FNV met de naam ` De Vakbeweging`. Agnes Jongerius vertrekt als voorzitter FNV en wordt opgevolgd (tijdelijk) door Ton Heerts. Op foto Jetta Kleinsma (die leiding gaf aan de kwartiermakers die de nieuwe vakbeweging mede hebben helpen mogelijk te maken) Foto: Olivier Middendorp

Hij heeft een jaar om van de FNV weer een levensvatbare vakbeweging te maken. Een beweging die nu nog „langs de rand van het ravijn balanceert”, zo omschrijft hij het zelf. Lukt het hem niet, dan stort de FNV daar alsnog in.

Oud-Tweede Kamerlid Ton Heerts (PvdA), voormalig vicevoorzitter van diezelfde FNV, wond er afgelopen zaterdag geen doekjes om. Ja, hij is bereid het voorzitterschap van de FNV op zich te nemen. En nee, hij duldt geen slangenkuil in de top van de vakbeweging om zich heen.

Senator Han Noten (PvdA) stak zijn duim op, toen het congres afgelopen zaterdag Heerts als opvolger van Agnes Jongerius benoemde. Vorig jaar stond Noten, samen met CDA-prominent Herman Wijffels, als adviseur aan de wieg van die nieuwe vakbeweging die zaterdag gestalte kreeg. Een van de belangrijkste conclusies van de twee ‘bemiddelaars’ was dat het in de top van de FNV ontbrak aan „individueel leiderschap en organisatievermogen”.

Noten benadrukte zaterdag dat Heerts vooral de macht naar zich toe moet trekken. „Er is geen alternatief. Heerts moet het zelf gaan doen. Want de FNV is een verzameling van vakbondsvoorzitters die niet beter weten dan macht uitoefenen. Dat is hun productiemiddel. Dat zit in hun bloed. Ze weten niet beter. Maar iedereen weet hier ook: Heerts is de oplossing. Er is geen alternatief meer voor de FNV.”

„De top van de FNV moet weer leren om leiding te aanvaarden”, zei voorzitter Jaap Smit van de vakcentrale CNV, die als gast aanwezig was het FNV-congres. „Heerts is daar de geschikte persoon voor. Hij kan een einde maken aan die richtingenstrijd binnen de FNV.”

Heerts gaf het zelf ook aan. „Willen jullie vernieuwing, dan krijgen jullie vernieuwing”, had hij vorige week dinsdag bij zijn presentatie in de federatieraad (de bestuurstop van de FNV) al gezegd. „Ik heb anderhalf jaar lang met lede ogen aangezien hoe de club rollebollend over straat ging”, zei hij zaterdag. „Ik ga het nu op mijn manier een jaar proberen. Als tussenpaus, ja. In het leven zijn we allemaal kleine tussenpauzen.”

De opbouw van de nieuwe vakbeweging doet hij voorlopig zelf. In de voorbereidende stuurgroep heeft hij geen behoefte aan andere FNV’ers. „Ik wil nog even niemand om me heen hebben. Ik wil in de zomer zelf kunnen nadenken.” De vacature in het dagelijks bestuur als gevolg van het vertrek van vicevoorzitter Peter Gortzak, wordt voorlopig niet opgevuld.

Heerts wil verder een einde maken aan het oeverloze vergaderen in de top van de FNV. De federatieraad (het platform van de twintig voorzitters van de bij de FNV aangesloten bonden) komt voortaan niet wekelijks, maar maandelijks bijeen. „De vergaderstukken moeten goed gelezen worden, maar ook op tijd de prullenbak weer in. En lekken van vertrouwelijke stukken mag. Maar dan wel door ons gecontroleerd”, zei Heerts.

Drie weken geleden, na de zoveelste ruzie in de FNV-top, stond Heerts nog op het punt zijn lidmaatschap op te zeggen. Dat had hij voorzitter Henk van der Kolk van FNV Bondgenoten per sms laten weten. Maar hij ging overstag toen hij gebeld werd door voorzitter Han Busken van de politiebond NPB met de vraag of hij Jongerius wilde opvolgen.

Kwartiermaker en oud-staatssecretaris Jetta Klijnsma had geen opvolger voor Jongerius gevonden en Busken wilde voorkomen dat er geen kandidaat-voorzitter op het congres zou zijn. „Ton, wil jij het doen”, had Busken gevraagd. Uiteindelijk was het oud-FNV-voorzitter Lodewijk de Waal geweest die hem over de streep had getrokken, zei Heerts

Leiding geven aan een intern verdeelde vakcentrale, het opbouwen van een nieuwe vakbeweging én van de FNV weer een maatschappelijk relevante beweging maken. Dat wil Heerts in een jaar bereiken. Het is volgens John Kersten, scheidend voorzitter van FNV Bouw, de vraag of hem dat gaat lukken. „De wil moet er zijn bij de bonden”, zegt Kersten die op nummer 10 van de PvdA-kandidatenlijst voor de Tweede Kamer staat. „Alle voorzitters hebben elkaar opnieuw beloofd mee te werken. Maar dat is geen vanzelfsprekendheid. Het zou goed zijn als Heerts snel een paar klinkende successen kan boeken.”

„Wie niet mee wil doen, moet afhaken en verder niet traineren”, zei Heerts na afloop van het congres in reactie op het besluit van de seniorenbond ANBO, FNV Mooi en FNV Zelfstandigen in de Bouw om niet mee te doen met die nieuwe vakbeweging. „Ze krijgen nog een kans om alsnog aan te haken, maar daar wil ik snel duidelijkheid over. Blijven ze bij hun standpunt, dan gaan we definitief over tot boedelscheiding.”

Han Noten zou het afhaken van ANBO niet betreuren. „Het vertrek van ANBO maakt deel uit van de oplossing.”

De cultuur gaat om, waarschuwde Heerts. „Goedschiks of kwaadschiks. We stoppen met die oeverloze interne discussies. Politiek Den Haag en de werkgevers zullen van ons horen. Mark Rutte belde om me te feliciteren. Ik ben voor overleg. Maar de klinkers op het Binnenhof gaan trillen als wij dat willen. Ze nemen ons serieus of niet. Doen ze dat niet, dan zullen we van ons laten horen.”

Ook voorzitter Bernhard Wientjes van werkgeversorganisatie VNO-NCW krijgt, wat Heerts betreft, met die nieuwe vakbeweging te maken. „De werkgevers hebben vanaf de Malietoren twee tunnels gegraven. Eentje naar het ministerie van Economische Zaken en de andere naar het Binnenhof. ‘Beste Bernard, gooi die tunnels dicht’! Economie gaat over mensen. Dan moeten ook de werkgevers hun sociale agenda weer zichtbaar maken.”

    • Jos Verlaan