Pianospel verbetert na dutje met wijsje

Beter piano leren spelen? Speel dan het geoefende pianostukje nog eens zachtjes af tijdens de diepe slaap. Tijdens deze slaapfase is de herinnering aan een geleerde vaardigheid goed te beïnvloeden. Dat schreven Amerikaanse hersenonderzoekers gisteren in het wetenschappelijk blad Nature Neuroscience.

Dat overdag aangeleerde vaardigheden verbeteren door een nachtje slapen, was al bekend. Een ’s avonds aangeleerde pianoriedel zit na het ontwaken beter in de vingers. De diepste fase van de slaap, de zogenoemde slow-wave sleep, is hiervoor het belangrijkst. Nieuwe informatie in het geheugen wordt tijdens die fase gereactiveerd, denken slaaponderzoekers. De Amerikanen wilden bekijken of ze zo ook het geleerde nog beter konden verankeren.

Proefpersonen oefenden in het laboratorium twee pianostukjes van elk twaalf tonen. Ze konden die met vier vingers van een hand spelen. Daarna moesten ze een middagdutje doen van 90 minuten, met een badmuts vol elektroden op hun hoofd. Zo konden de wetenschappers bepalen in welke slaapfase ze waren.

Eén van de ingestudeerde melodieën kregen de deelnemers zachtjes twintig keer achter elkaar te horen zodra ze in diepe slaap verzonken waren. Tijdens de rest van de slaaptijd klonk achtergrondgeruis. Wie wakker werd van de muziek, werd uit het experiment gehaald.

Na het dutje maakten de deelnemers, zoals verwacht, minder fouten bij het spelen van beide aangeleerde stukjes. Maar de riedel die tijdens hun slaap was afgespeeld, ging duidelijk beter. De proefpersonen waren daarbij driemaal meer vooruitgegaan dan bij het andere muziekstukje. Bij het horen en in gedachten meespelen van een bekend muziekstuk zijn hersengebieden voor de aansturing van spieren actief. De onderzoekers zagen rond die motorische gebieden ook meer hersenactiviteit bij de slapers tijdens het afspelen van de muziek.

Het is voor het eerst dat het lukt een motorische vaardigheid tijdens de slaap te stimuleren. Eerder slaagden andere onderzoekers er al in om het visueel-ruimtelijke geheugen te verbeteren door proefpersonen rozengeur of korte geluidjes aan te bieden tijdens de diepe slaap. Die prikkels hadden ze ook gekregen tijdens het leren van de plaats van diverse plaatjes op een beeldscherm.

    • Niki Korteweg