Opnieuw geval van fraude bij publicaties hoogleraar

De Belgische hoogleraar Dirk Smeesters heeft ontslag genomen bij de Erasmus Universiteit. Smeesters, psycholoog en marketingdeskundige, heeft in zeker drie artikelen onderzoeksgegevens gemanipuleerd.

Dat blijkt uit een rapport van de integriteitscommissie die op verzoek van de Rotterdamse universiteit de zaak de afgelopen maanden onderzocht. De hoogleraar ‘consument en samenleving’ publiceerde onderzoek waaruit bleek dat mensen met een rommelig bureau efficiënter werken en dat mensen die aan de dood denken veel snoepen. De universiteit onderzocht 29 artikelen die sinds 2001 zijn gepubliceerd. Twee van de drie besmette artikelen zijn teruggetrokken uit wetenschappelijke tijdschriften, het derde artikel was nog niet gepubliceerd. De onderzoeksresultaten zijn „in statistische zin hoogst onwaarschijnlijk”, zegt Erasmus.

Sinds de ontdekking vorig jaar van grootschalige fraude door hoogleraar en sociaal psycholoog Diederik Stapel hebben universiteiten de regels voor wetenschappelijk gedrag aangescherpt. Zo hebben ze afgesproken onderzoekers beter onderricht te geven in wetenschapsethiek. Rector magnificus Schmidt zei vanochtend dat hij onderzoekers aan de Erasmus Universiteit nu verplicht stelt hun onderzoeksgegevens in een centrale database op te slaan.

De ruwe onderzoeksgegevens van Smeesters bleken onvindbaar. De hoogleraar weet dit aan een crashende harde schijf en een verhuizing. De commissie noemt dit onwaarschijnlijk. Smeesters verzamelde zijn gegevens en bewerkte en analyseerde ze ook zelf. Controle door collega’s was volgens de commissie „zeer gering”.

Een Amerikaanse wetenschapper liet Smeesters eind 2011 weten dat diens resultaten „too good to be true” waren. Smeesters lichtte de vertrouwenspersoon van de universiteit in. Hij gaf toe gegevens te hebben „gemasseerd”. Hij meent dat „velen” in publicaties op het gebied van marketing en sociale psychologie „gebruikmaken van het bewust weglaten van data om significantie te bereiken” zonder dit te vermelden. De integriteitscommissie adviseert hierom onderzoek naar deze cultuur.

De Erasmus Universiteit werd eind 2011 ook geconfronteerd met fraude door een hoogleraar. Internist Don Poldermans moest vertrekken omdat hij onderzoeksgegevens zou hebben verzonnen en het vertrouwen van patiënten had geschaad.