KCO loopt rond in Gashouder

KCO Out of the Box. Kon. Concertgebouworkest o.l.v. Susanna Mälkki. Pierre Audi, mise-en-espace. Werken van Boulez, Rijnvos, Saariaho & Lindberg. Gehoord: 22/6 Gashouder, Westergasfabriek, A’dam.

Het Concertgebouworkest speelde afgelopen weekend in het Holland Festival letterlijk ‘out of the box’, zoals het thema van het afsluitingsconcert in de AAA-serie luidde. Niet in de vertrouwde Grote Zaal, maar in de Gashouder van de Westergasfabriek in Amsterdam. Weg uit de geconsecreerde entourage, en ook uit de superieure akoestiek. Dat ging enigszins ten koste van transparantie en definitie van de orkestklank, maar het resultaat had een geheel eigen charme.

Vier werken van levende componisten stonden op het programma, waaronder twee wereldpremières. Richard Rijnvos schreef Antarctique speciaal voor de ronde Gashouder. Het beoogde surround-effect van kloksgewijs opgestelde slagwerkers kwam niet helemaal uit de verf, maar zijn orkestbehandeling was indrukwekkend: een regelmatige, stuwende puls, als een geheimzinnig signaal, bewerkstelligde een bevreemdende ervaring van onmetelijkheid.

Een elektronisch bewerkte opname van verzen van de Perzische dichter Rumi vormde het geraamte voor Circle map van Kaija Saariaho. Haar subtiele kleurschakeringen wekten wederom bewondering, maar op de troebele diepte daaronder was het lastig vat krijgen.

Magnus Lindberg vertaalde voor Kraft (1985) de experimentele postpunk van Einstürzende Neubauten naar orkest en elektronisch versterkte solisten. Het leidde tot gegrinnik toen pianist Ralph van Raat bij opkomst de concertvleugel straal voorbijliep en met een ijzeren ketting bij de grote tamtam ging staan. Het reguliere percussiearsenaal was uitgebreid met radiatoren, lantaarnpaal en perfect gestemde autovelg. Toeschouwers verdraaiden hun nek om de talloze loopacties van orkestleden en solisten te volgen. Het minutieus uitgedokterde Kraft klonk als een kruising tussen totaalvoetbal en een vulkaan, en was een exuberant feest voor de oren.

    • Joep Stapel