Israël niet blij met Mohammed Morsi

In de Gazastrook is de verkiezing van Moslimbroeder Morsi als president van Egypte toegejuicht. Maar Israël is beducht voor de gevolgen.

Israël „waardeert” het democratisch proces in Egypte en „respecteert” de resultaten van de presidentsverkiezingen. Die boodschap zond het bureau van de Israëlische premier gisteravond rond.

Het zijn niet de persoonlijke, hartelijke felicitaties die premier Benjamin Netanyahu doorgaans uitspreekt na een zege van een buitenlandse collega. Deze zorgvuldig gekozen woorden, de voorzichtige toon, laten zien hoe Israël hem knijpt.

Veel westerse landen zonden gisteren een vriendelijke felicitatieboodschap naar de gekozen Egyptische president Mohammed Morsi. Israëls belangrijkste bondgenoot, de Amerikaanse president Barack Obama belde Morsi op. Hij wenste hem geluk en onderstreepte zijn bereidheid met hem samen te werken om de „talrijke gedeelde belangen tussen Egypte en de Verenigde Staten te bevorderen”. Eerder had het Witte Huis al Morsi’s overwinning verwelkomd als „mijlpaal” in de Egyptische overgang naar democratie.

Daarentegen zijn de commentaren in de Israëlische media onomwonden somber. Moslimbroeder Morsi zal de zogenoemde „koude vrede” met Israël doen veranderen in een „vijandige vrede”, zo voorspelde Kanaal 2.

In Israël wordt niet zozeer gerekend op een nieuwe oorlog. De Moslimbroeders hebben toegezegd het vredesakkoord uit 1979 te respecteren. Israël heeft goede betrekkingen met de Egyptische legertop, die grote bevoegdheden houdt. En het weet zich bovendien beschermd door de Amerikaanse gelden die Egypte krijgt mits het de vrede met Israël in stand houdt. Israël beseft ook dat de Moslimbroeders voorlopig druk zijn met het herstellen van de Egyptische economie.

Toch had Israël veel liever de kandidaat uit de stal van oud-president Hosni Mubarak aan de macht gezien. Onder Mubarak genoot Israël dertig jaar rust aan de zuidgrens. Sinds zijn val, begin vorig jaar, kon Israël vast enkele gevolgen zien van de politieke revolte in het buurland.

Uit de Egyptische Sinaï-woestijn kwamen niet alleen duizenden Afrikanen illegaal Israël binnen, maar ook raketten en dodelijke aanslagen van extremistische groeperingen. Pijpleidingen van Egyptisch gas voor Israël zijn herhaaldelijk opgeblazen. En door de wetteloosheid in de Sinaï-woestijn kon Hamas, dat de Palestijnse Gazastrook bestuurt, vrijwel ongehinderd wapens Gaza binnensmokkelen.

Tot vorige week bemiddelde Egypte steeds tussen Israël en Hamas over een staakt-het-vuren na beschietingen over en weer. Israël vreest dat de Moslimbroeders voortaan handelen in het voordeel van hun ideologische gelijkgestemden, hun Palestijnse tak Hamas. Israëlische luchtaanvallen op doelen in Gaza zullen onder president Morsi sneller diplomatieke crises creëren. Na de bekendmaking van zijn overwinning vierde een uitzinnige massa Hamas-aanhangers feest in de straten van Gaza.

Het meest zorgwekkende voor Israël is dat de algehele stemming in Egypte is veranderd. Vorig jaar september moest de Israëlische ambassadeur uit Kairo vluchten voor een ziedende menigte Egyptenaren, die ageerden tegen de gas- en vredesakkoorden die het oude Egyptische regime met Israël sloot. De Israëlische ambassadeur is nog steeds op zoek naar een passende – lees: veilige – permanente locatie in Kairo voor de nieuwe Israëlische ambassade.

    • Leonie van Nierop