Fairfax Media vreest bemoeienis van mijnmiljardair

Prominente Australische journalisten zijn vandaag uit protest opgestapt bij mediaconcern Fairfax Media. Een schatrijke nieuwe aandeelhouder wil zich met redactionele zaken bemoeien.

Gina Rinehart Foto Bloomberg

De Australiërs zijn gewend aan persbaronnen met grote ego’s die graag een eigen stempel drukken op hun kranten, zoals Rupert Murdoch en wijlen Kerry Packer. Maar ook zij keken er vorige week vreemd van op toen mijnmagnaat Gina Rinehart, na uitbreiding van haar aandeel in het krantenconcern Fairfax Media tot 18,67 procent, prompt drie zetels in de raad van commissarissen eiste én een stem in redactionele zaken.

Vooral dat laatste was tegen het zere been van velen. Ze vrezen dat de schatrijke Rinehart de kranten wil benutten als spreekbuis om haar verzet tegen strengere milieuwetten meer kracht bij te zetten. Dit kan „zeer grote gevolgen voor onze democratie hebben”, waarschuwde de sociaal-democratische vicepremier Wayne Swan.

Ook de zakelijke leiding van het concern, dat onder meer de dagbladen The Sydney Morning Herald en The Age uitgeeft, voelt er niets voor om Rinehart een stem te geven in de inhoud van artikelen. Wat hen betreft krijgt ze als grootste aandeelhouder twee zetels in de raad van commissarissen en daarmee uit.

De journalisten van Fairfax, die niet schroomden om Rineharts eisen meteen openbaar te maken, hebben haar nadrukkelijk opgeroepen zich aan het handvest van het bedrijf te houden. Daarin is de redactionele onafhankelijkheid van de kranten vastgelegd. Volgens de journalisten is dit document, dat van twintig jaar geleden dateert, bindend.

Rinehart (58), die van haar vader een mijnbouwimperium erfde en wier fortuin omgerekend op 23 miljard euro wordt geschat, heeft zich nog niet verwaardigd te reageren op het verzet tegen haar eis. Ook over haar motieven om een aandeel te nemen in Fairfax, heeft ze zich niet uitgelaten.

Adele Ferguson, die een biografie van Rinehart schreef, meent dat ze dit allerminst doet uit liefde voor de pers. „Ik geloof dat ze een volstrekte afkeer heeft van journalisten.” Ook Ferguson meent dat ze de als links bekendstaande kranten ondergeschikt wil maken aan haar eigen mijnbouwbelangen.

Fairfax Media hoort met News Limited (Murdoch) tot de grootste mediaconcerns van Australië. Het omvat ruim 300 kranten, 50 websites en 15 radiostations in Australië en Nieuw-Zeeland. News Limited heeft ongeveer 70 procent van de krantenmarkt in handen, Fairfax 20 procent.

Rinehart heeft zich de laatste tijd krachtig verzet tegen de plannen van de regering van premier Julia Gillard om hogere belastingen op te leggen aan industrieën als de mijnbouw die veel kooldioxide produceren. Doel is de uitstoot van CO2 in 2020 met 5 procent te verminderen ten opzichte van het ijkjaar 2000. De nieuwe wetgeving, die Rineharts mijnbouwondernemingen in het hart raakt, wordt op 1 juli van kracht.

Rinehart is een nieuweling in de krantenwereld. In februari kocht ze 13 procent van de Fairfax-aandelen en vorige week breidde ze dat uit tot 18,67 procent. Mocht ze haar aandeel boven de 19,9 procent willen brengen, dan moet ze op grond van Australische regels een overnamebod op het hele bedrijf doen.

De journalisten beseffen intussen dat ze in een kwetsbare positie verkeren. Fairfax Media had kort voor Rinehart met haar eisen kwam, aangekondigd dat de komende drie jaar 1.900 medewerkers moeten afvloeien. Een op de vijf van de journalistieke banen verdwijnt. „Niemand hoeft er aan te twijfelen dat we opereren in bijzonder moeilijke tijden”, aldus Fairfax-topman Greg Hywood.

De kranten hebben te kampen met teruglopende inkomsten. Zowel The Age als The Sydney Morning Herald gaat volgend jaar op tabloidformaat over. Peter Fray, hoofdredacteur van de laatste, kondigde vanmorgen zijn vertrek aan en ook twee andere prominente journalisten zien geen toekomst meer voor zich bij de bladen.

    • Floris van Straaten