Ontslag hoogleraar Erasmus na plegen wetenschapsfraude

Dirk Smeesters was sinds 2010 hoogleraar Consumentengedrag en Samenleving aan de Rotterdam School of Management. Foto Hollandse Hoogte / Peter Hilz

Hoogleraar consumentengedrag Dirk Smeesters van de Erasmus Universiteit heeft ontslag genomen. Twee van zijn artikelen worden teruggetrokken uit wetenschappelijke tijdschriften. De professor doctor aan de Rotterdam School of Management heeft bekend met data gegoocheld te hebben.

Aanleiding is het rapport van de onderzoekscommissie Wetenschappelijke Integriteit dat vanochtend verscheen. Deze deed diepgravend onderzoek naar Smeesters nadat vermoedens ontstonden dat de Vlaming fouten had begaan. De totstandkoming van een groot aantal publicaties van zijn hand werd onder de loep genomen.

De universiteit meldt in een persbericht dat in twee artikelen “onregelmatigheden” zijn aangetroffen:

“Het gaat hierbij om bevindingen die in statistische zin hoogst onwaarschijnlijk zijn. Ruwe data die de basis van deze artikelen vormden bleken niet meer beschikbaar te zijn voor inspectie door derden. De hoogleraar heeft aangegeven dat hij data zodanig heeft geselecteerd dat de gezochte effecten statistisch significant werden.”

Commissie vond drie artikelen verdacht

De Erasmus Universiteit verwijt Smeesters gehandeld te hebben in strijd met de wetenschappelijke integriteit. Het college van bestuur heeft het ontslag van de professor per 21 juni geaccepteerd. De universiteit laat weten dat niet wordt getwijfeld aan de integriteit van de co-auteurs.

In het rapport staat te lezen dat de onderzoekscommissie uiteindelijk in drie papers stuitte op gevallen waarbij de “ruwe data en selectie van data” verdwenen zijn. De universiteit heeft dus maar op twee verzoeken tot terugtrekking actie ondernomen. Smeesters heeft toegegeven bij alledrie die artikelen te hebben gefraudeerd.

“Smeesters verzamelt, bewerkt en analyseert data zelf. Controle van buitenaf is zeer gering. Ruwe data van alle artikelen ontbreken. (…) De commissie twijfelt aan de geloofwaardigheid van de redenen hiervoor.”

De commissie adviseert onderzoek, regelgeving en uiteindelijk protocol voor dataverzameling en –opslag.

“Smeesters heeft herhaaldelijk aangegeven dat de cultuur binnen zijn werkveld en afdeling zodanig is dat hij zich als persoon niet schuldig voelt. Hij is ervan overtuigd dat velen (…) gebruik maken van bewust weglaten van data om significantie te bereiken zonder dit te vermelden.”

Rapport CWI Aangaande Prof Smeesters

    • Jules Seegers