Correspondenten wroeten in uithoeken waar niemand komt

‘Ik vind het buitengewoon jammer dat U Michel Krielaars hebt weggehaald als correspondent in Moskou,” schreef een ontstemde lezer de krant onlangs. „Dhr. K. is een goed-geïnformeerde journalist die genuanceerd inzicht gaf in de complexe Russische samenleving en politiek.”

Michel Krielaars is inderdaad, na vijf jaar correspondentschap in Moskou, terug op de redactie. Hij is juist aangetreden als chef Boeken. Een verhuizing van zijn ene liefde, Rusland, naar zijn andere, de literatuur.

De lezer heeft natuurlijk gelijk: het vertrek van een ingevoerde correspondent, die met gevoel over zijn land schrijft, is een verlies. Maar zo gaat het nu eenmaal: het netwerk van onze 23 correspondenten is altijd in beweging. De meeste correspondenten blijven maar enkele jaren op hun plek, voordat zij er zo lang zitten dat repatriëring een illusie wordt. Joost van der Vaart gaat deze zomer weg uit Berlijn. Bas Mesters verlaat Rome, en Dirk Vandenberghe vertrekt uit Parijs. Het is altijd te vroeg, maar hun opvolgers hebben al weer nieuwe plannen. Als correspondenten aantreden, zien we uit naar hun ontdekkersblik die vaak al geïnformeerd is, maar journalistiek nieuw – daar worden zij op gekozen. Als ze stoppen zijn wij vaak niet uitgelezen, en zij niet uitgeschreven.

Lezers zijn gehecht aan hun correspondenten: die geven niet ‘zomaar’ nieuws uit verre hoofdsteden door, ze corresponderen met de lezer. Ze komen in uithoeken die voor anderen onbereikbaar zijn, wroeten in coulissen, brengen hoofdrolspelers uit cultuur, economie en politiek van verre bij de lezer thuis.

Joost van der Vaart was vanuit Berlijn sinds 2007 zo’n correspondent. Hij kwam in de haven van Hamburg en bij Angela Merkel, recenseerde de Bratwurst en Herta BSC, en nu hij vertrekt, bericht hij niet alleen over zijn mooiste boek en de beste cartoons, maar gaat hij ook te rade bij de jongste vrouw in de Bondsdag over de toekomst van Duitsland.

Duitsland is de laatst jaren uitgegroeid tot een steeds eenzamere grootmacht: krachtiger en rijker dan alle buren, met 80 miljoen inwoners veruit de grootst in Europa, en nu van alle kanten bewonderd en benijd om zijn succes.

Wonderbaarlijk hoe snel de situatie kan veranderen, schrijft Van der Vaart op pagina 4 en 5: toen hij aankwam, was werkloosheid het meest besproken probleem, nu gaat het om het tekort aan werkkrachten. Als Duitse vrouwen zo weinig kinderen blijven krijgen als nu, stijgt de gemiddelde leeftijd van de bevolking tot boven de zestig jaar en kan de Duitse maakeconomie niet zo sterk blijven.

Dit nummer van De Wereld is aan Duitsland gewijd. Andere correspondenten nemen elders in de krant afscheid – Michel Krielaars deed dat al op zaterdag 2 juni. Alvast enkele stemmen voor na de zomer: Krielaars wordt opgevolgd door Thalia Verkade, slavist, afkomstig van nrc.next. En adjunct-chef Buitenland Frank Vermeulen gaat naar Berlijn.

De Wereld verschijnt in de zomermaanden juli en augustus, van 2 juli tot 3 september, niet als bijlage, maar in verkorte vorm in de dagkrant.

    • René Moerland