Opinie

    • Hans Beerekamp

Clairy Polak verdwaald tussen de marxisten?

‘Het filosofisch kwintet’ (HUMAN) vanuit het BIM-huis.

Vijf mensen om een tafel die een uur lang breed meanderend over één onderwerp spreken: je zou bijna denken dat de populaire late voetbaltalkshows NOS Studio Sportzomer en VI Oranje (RTL 4) in de leer zijn geweest bij Het filosofisch kwintet (HUMAN).

Het niveau is alleen wat hoger op het tijdstip van Buitenhof, qua welbespraaktheid en consistentie van het discours. En letterlijk, want het uitzicht door de ramen van het Amsterdamse BIM-huis is een van de weinige redenen waarom dit praatprogramma niet net zo goed op de radio zou kunnen worden uitgezonden.

Het tweede seizoen van Het filosofisch kwintet is gewijd aan de verzorgingsstaat. In het eerste seizoen kwam de rechtsstaat aan bod. Presentator Clairy Polak en haar historische en filosofische sidekick Ad Verbrugge nodigen steeds drie deskundigen uit voor een gedachtewisseling, die niet wordt opgezweept tot een twistgesprek. Het motto is ‘doorgronden’. We zijn dat ontwend op televisie, dat gesprekspartners proberen samen tot meer inzicht te komen. Het is op een andere manier spannend, maar vergt meer concentratie van de luisteraar.

Gisteren bogen politiek filosoof Rutger Claassen, econoom Paul de Beer en arbeidsmarktsocioloog Ton Wilthagen zich over de betekenis van een bus vol Haagse werklozen die naar het Westland rijdt om ze aan te sporen tot passende arbeid. Werk wordt steeds meer plicht en minder recht, want flexibilisering van de arbeidsmarkt kan in een kapitalistische samenleving niet leiden tot verplichten van de werkgevers om iedereen aan te nemen.

De Beer had onderzocht wie zich het gelukkigst voelde: de werkloze minder dan de arbeidsongeschikte, die er immers niets aan kon doen. Het gelukkigst was de vutter die zich beloond voelde voor gedane arbeid. Met andere woorden: niet werk maakt gelukkig, maar het besef dat anderen je niets verwijten.

Claassen noemde het verschil tussen flexibel werkende zzp’ers en mensen met een vaste baan „meer een klasse- dan een generatietegenstelling”. Omdat eerder al termen als vervreemding en arbeidsdeling waren gevallen, vroeg Polak zich bezorgd af of er niet louter marxisten aan tafel zaten.

Maar de oude Marx rukt in dit stadium van het kapitalisme wel vaker op, ook in de politieke voorkeuren van kiezers in verschillende landen.

Polak, tot voor kort namens de VARA presentator van Buitenhof , heeft de ideologische veren zelf allang afgeschud. Daarom is ze zo goed in dit soort rubrieken die niet vanuit vooringenomenheid gemaakt worden. Maar de herzuilende omroepen zetten er het liefst wel politiek gekleurde anchors neer, al is het maar omdat alle andere programma’s geheel van ideologie ontdaan zijn.

    • Hans Beerekamp