Een duik in de vijver

De zee is te koud, het zwembad te druk. Spring in de zwemvijver.

Een zwembad is om in te zwemmen en een vijver om naar te kijken, maar de twee kunnen ook samengaan. Een professioneel aangelegde zwemvijver is geen modderige poel waarin je na een duik met het kroos op je hoofd weer bovenkomt, maar kan wel dat vrije gevoel geven van zwemmen in de natuur. En als het zwemmen er even niet van komt, ligt het zwembad niet troosteloos te wachten, maar gaat de natuur intussen rustig zijn prachtige gang.

Een goede zwemvijver is een wonder van biologie, waarin met geavanceerde technieken een precair evenwicht van zuurstof en koolstofdioxide, van calcium- en magnesiumionen in stand wordt gehouden door planten, micro-organismen, lava en kiezels. De kunst voor de eigenaar is vooral geduld op te brengen, zodat de vijver zijn eigen ecosysteem kan vormen, maar daarna kan je dan ook zwemmen tussen de waterlelies en de libellen. Of zoals Jean Vanhoof in zijn boek De mooiste zwemvijvers schrijft: „Een biologische zwemvijver is het superlatief van watergenot in de tuin.” Tien vragen over de zwemvijver.

Waarom een zwemvijver en geen zwembad?

Een zwemvijver kan door de tuinarchitect perfect geïntegreerd worden in de tuin, terwijl een zwembad esthetisch meestal niets toevoegt aan de natuurlijke omgeving. Integendeel: in de winter ligt een zwembad er troosteloos en vooral nutteloos bij. Met een zwemvijver blijft de natuur het hele jaar door actief: er is altijd wel wat te zien.

Het is ook gezonder om in een biologisch gezuiverde zwemvijver te zwemmen: het water is loepzuiver, je kunt er zelfs van drinken. Het water in een klassiek zwembad is weliswaar bacterievrij, maar de chloor- en zouttabletten irriteren de gevoelige huid, de slijmvliezen en de ogen, om van drinken maar te zwijgen.

Hoe werkt een zwemvijver?

Een zwemvijver bestaat uit twee delen: een zwemgedeelte en een filterzone. De filterzone neemt een kwart van het oppervlak – maar meer kan ook – in beslag en bevat een dichte beplanting. Die waterzuiverende planten nemen voedingsstoffen op uit het water en de bodem, en voegen zuurstof toe.

Pompen laten het water circuleren tussen het zwem- en het filtergedeelte. In de filterzone doen de waterzuiverende planten en micro-organismen dienst als biologische filters. Na filtering wordt het water door ondergrondse leidingen opnieuw naar het zwemgedeelte gestuwd. Dat water is zuiver en helder.

Wat is er ecologisch aan een zwemvijver?

Het water wordt zonder milieubelastende chemicaliën gefilterd. En de nieuwe generatie circulatiepompen verbruikt slechts zestig watt om tienduizend liter per uur te verplaatsen, wat maar een fractie is van wat een normaal klassiek zwembad verbruikt.

Hoe warm is het water?

Van half mei tot eind augustus zwem je bij een gemiddelde temperatuur van 20 tot 24 graden. Voor koukleumen bestaat er een verwarmingssysteem, dat is ook handig als je in het voor- en najaar wilt zwemmen.

Hoe helder is het water?

Aquariumhelder. Een typische zwemvijverplaag is echter de tijdelijke zweefalgenbloei, waarbij de zwemvijver vaak in één dag groen kleurt. Met name in het voorjaar, als het warmer wordt, kan er algenvorming optreden, maar meestal is het een kortstondige plaag: de bloei houdt enkele dagen aan, daarna gaan de zweefalgen vanzelf weg.

Maak achteraf de vijverbodem schoon met een speciale vijverrobot. Sowieso wordt elke zwemvijverbezitter aangeraden om tweewekelijks de bodem schoon te maken. Verder kunnen er draadalgen aan de wanden groeien, die moet je daarom maandelijks borstelen.

Welke dieren zitten er in een zwemvijver?

Vooral nuttige, kleine insecten en micro-organismen, die komen met name in het filtergedeelte voor. Maar kikkers of salamanders weten ook hun weg te vinden naar de vijver. Over het uitzetten van vissen zijn de deskundigen het niet eens. Jean Vanhoof schrijft in zijn boek dat hij goede ervaringen heeft met de inheemse kopvoorn, die, om het ecosysteem in stand te houden, niet mag worden bijgevoerd. Andere experts spreken een banvloek uit over vissen in de zwemvijver: de afvalstoffen die ze afscheiden maken het water ondrinkbaar en vissen eten organismen zoals de watervlo op, die juist voor helder water zorgen.

Wat is een geschikte plek?

Kies voor een zonnige plek: een zwemvijver heeft eigenlijk minimaal acht uur zon per dag nodig. Let ook op met bomen in de buurt, want inwaaiende bladeren zullen de filter extra belasten.

Is er een vergunning nodig?

Bij ingrijpende bouwkundige constructies moet soms een vergunning worden aangevraagd, maar dat verschilt per gemeente. De meeste zwemvijvers kunnen zonder vergunning worden aangelegd.

Welke zwemvijvers zijn het meest in trek?

Vooral de strakke vijvers zijn populair. Heel speciaal zijn zwemvijvers waarbij de beplanting in het verlengde ligt van de tuin. Zo lijkt het alsof je echt in de natuur zwemt. Met de beplanting kun je veel kanten op, zolang je maar veel bladmassa en grote wortelstelsels hebt. Alleen gele lis en kalmoes, natuurlijke waterzuiveraars, mogen nooit ontbreken . Voor het overige kun je experimenteren met allerlei oeverplanten. De meeste moeten wel extra gevoed worden.

Wat kost een zwemvijver?

Een professioneel aangelegde zwemvijver met de beste materialen en met de nodige garanties heb je voor de prijs van een klassiek zwembad, ofwel vanaf ongeveer 25.000 euro. Maar veel vijvers kosten al snel 45.000 euro. De gemiddelde elektriciteitskosten bedragen zo’n 200 tot 250 euro per jaar.

© De Standaard

Foto’s uit ‘De mooiste zwemvijvers’, door Jean Vanhoof, 49,99 euro, Lannoo. www.zwemvijver.be