Binnenstoel voor buiten

Eerbetoon of plagiaat? Een aan de Eames Lounge Chair verwante plastic buitenstoel zorgt voor ophef.

De Mal 1956, een hardplastic buitenstoel, heeft regenwatergaten op de plek waar de Lounge Chair van Ray en Charles Eames knopen heeft in de gecapitonneerde kussens.

Een designklassieker is als Goethe’s Faust: hij staat open voor nieuwe interpretaties. Met die stelling verdedigde Rolf Fehlbaum, directeur van het Zwitserse meubelbedrijf Vitra, vijf jaar geleden in deze krant een nieuwe versie vandé designklassieker bij uitstek, de Lounge Chair van Charles en Ray Eames.

Op verzoek van Vitra had de Nederlandse ontwerpster Hella Jongerius het „bruine bakbeest” (haar kwalificatie) onder handen genomen. De dikke zwartleren kussens verving Jongerius door kussens van grijswit leer, de donkere palissander schalen door witgebeitste walnoten schalen en de zwarte voet liet ze in gepolijst aluminium uitvoeren. Al met al een geslaagde bewerking van een klassiek ontwerp, die tot weinig discussie leidde.

Een andere, veel gewaagdere interpretatie van de Lounge Chair zorgt wél voor ophef. Het gaat om het eerste product van het net opgerichte Eindhovense meubelbedrijf Mal, een kunststof buitenvariant op de Lounge Chair die Mal 1956 heet, een verwijzing naar het jaar dat Ray en Charles Eames hun fauteuil ontwierpen. De stoel werd in april gelanceerd tijdens de meubelbeurs in Milaan. Mal deed dat met illegale pop-up presentaties op drukke plekken in de stad, bijvoorbeeld in de winkelgalerij Vittorio Emanuele II en op het plein voor de Duomo.

Vitra, de Europese licentiehouder van de Lounge Chair, is niet blij met de plastic stoel. Net als de Eames Office, dat vanuit Santa Monica waakt over de producten van Ray en Charles Eames, is het bedrijf van mening dat Mal auteursrechten schendt.

Erik Kramers, de directeur van Vitra Nederland, heeft The Frozen Fountain in Amsterdam verzocht om de stoel uit de verkoop te halen. En aanstaande maandag heeft Kramers een afspraak met de oprichters van Mal, Bob Copray en Niels Wildenberg (beiden 43). Met een advocaat aan zijn zijde zal de directeur dan uitleggen dat Vitra zijn producten wil beschermen. Kramers: „Mal balanceert op de rand van wat mag. Hun stoel is een knipoog, een parodie. Maar hij lijkt ook voor 99 procent op het origineel. Moet je daar als rechthebbende dan blij mee zijn?” Na het gesprek zal op het hoofdkantoor van Vitra worden beslist over eventuele gerechtelijke stappen.

De mannen van Mal zijn niet naïef. Ze hebben zich tijdens het productieproces laten bijstaan door een auteursrechtspecialist. En naast juridisch advies hebben ze erkende designkenners als de twee eigenaren van The Frozen Fountain om een moreel oordeel gevraagd. Copray: „Zij waren enthousiast en sterkten ons in de overtuiging dat dit een nieuw ontwerp is.” Inmiddels voelen de ondernemers zich ook gesteund door de reacties op hun presentatie in Milaan. Copray: „The New York Times noemde ons ontwerp een tribute, een eerbetoon.”

De twee oprichters van Mal doen allerminst geheimzinnig over de inspiratiebron voor hun buitenstoel. Wildenberg kocht als 21-jarige van zijn eerst verdiende geld ooit een vintage exemplaar van de Lounge Chair. En ontwerper Bob Copray buigt diep voor het echtpaar Eames. „Een groter icoon op stoelengebied dan de Lounge Chair zou ik niet kunnen noemen. Mijn respect voor de makers is groot.”

Waarom zijn buitenmeubels toch zo lelijk? Anderhalf jaar geleden stelde Wildenberg die vraag aan zijn vriend Copray, die in het verleden met Stefan Scholten (van Scholten & Baijings) het designduo Copray & Scholten vormde. Copray besloot „een draai te geven” aan de Lounge Chair. Zijn variant is geen slaafse nabootsing, herhaalt hij diverse keren. Niet alleen zitten er gaten in, zodat regenwater weg kan lopen, ook paste hij de dimensies van de Lounge Chair en bijbehorende voetenbank flink aan. Zonder aanpassingen zou de kunststof stoel slecht hebben gezeten, legt hij uit. „Vergeleken met de stoel van het echtpaar Eames is onze stoel royaler en qua belijning net iets eigentijdser. Vergelijk het met de oude Mini en de nieuwe van BMW.”

De buitenstoel is van recyclebaar polyethyleen gemaakt. Als een hond de plastic buitenstoel als kauwsnack zou gebruiken, levert dat geen probleem op, zegt Copray. De stoel kan de shredder in en van het granulaat kan vervolgens probleemloos een nieuw exemplaar worden gegoten. Copray: „Het grappige is dat mensen die de stoel voor het eerst zien meestal proberen erin te knijpen. Ze denken dat de kussens zacht zijn.”

Copray en Wildenberg zijn blij verrast door de vraag naar hun eerste product. Zelfs vanuit de Verenigde Staten komen bestellingen binnen. De ondernemers denken na over nieuwe producten, bijvoorbeeld een badstof dekje om het comfort van hun buitenstoel te verhogen. Nieuwe buitenmeubels komen er zeker ook, verzekert Copray. „Maar waarschijnlijk niet een buitenversie van de Barcelona of een andere klassieker”, zegt hij met een lach. „Het kan best zijn dat iemand anders dat gaat doen. Maar wij willen ons idee niet uitmelken.”

De Mal 1956, leverbaar in 6 kleuren, kost inclusief de voetenbank 898 euro. Zie mal-furniture.com Proefzitten kan bij The Frozen Fountain, Prinsengracht 629 in Amsterdam

    • Arjen Ribbens