Vogelgrieppublicatie komt er nu tóch

De details over het virus dat ook mensen kan besmetten, mochten eerder niet worden verspreid.

Rotterdam. Het duurde een half jaar langer dan verwacht, maar vandaag publiceert het Amerikaanse tijdschrift Science alle details van het in Rotterdam gemaakte H5N1-vogelgriepvirus dat zoogdieren (en dus ook mensen) kan besmetten. Vijf mutaties in twee van de tien virusgenen zijn minimaal noodzakelijk om het vogelgriepvirus te veranderen van een vogelbesmetter in een virus dat ook zoogdieren, via vochtdruppeltjes in de lucht, besmet en ziek maakt.

Een Amerikaanse staatscommissie (de NSABB) adviseerde in december nog tegen publicatie van de gegevens. De NSABB was bang dat bioterroristen en schurkenstaten met het virus een nieuwe wereldwijde griepepidemie zouden kunnen veroorzaken, met miljoenen doden in een onbeschermde bevolking. Of dat het virus per ongeluk uit een laboratorium zou kunnen ontsnappen, met hetzelfde effect.

Nadat de NSABB begin februari nieuwe informatie kreeg over het virus en de gegevens vrij gaf, vond de Nederlandse overheid de viruskennis nog steeds een ‘strategisch goed’. Onderzoeksleider Ron Fouchier moest een exportvergunning aanvragen om zijn manuscript naar het Amerikaanse tijdschrift Science te kunnen sturen. Dat deed hij onder protest. Zijn werkgever Erasmus MC is van mening dat wetenschappelijk onderzoek niet onder de EU-richtlijn over de export van strategische goederen valt die staatssecretaris Bleker van toepassing verklaarde.

Het H5N1-vogelgriepvirus waart sinds 2003 op uitgebreide schaal rond en doodt pluimvee in Azië en Noord-Afrika. Er zijn ruim 600 ziektegevallen bij de mens bekend. Meer dan de helft van de patiënten is aan het virus overleden, maar zij waren nauwelijks besmettelijk voor mensen in hun omgeving.

De kans dat in één zo’n patiënt een virus ontstaat dat wél van mens op mens overspringt, is klein, maar reëel. Zo’n gebeurtenis is een ‘serieuze dreiging’, schrijven virologen en biostatistici in een tweede artikel over het veranderde griepvirus dat vandaag ook in Science verschijnt. De dreiging bestaat vooral doordat in Egypte, Nepal, Mongolië, Japan en Korea de afgelopen paar jaar virussen circuleren waarin twee van de ‘nodige’ mutaties al aanwezig zijn. NRC

De Science-artikelen over het Rotterdamse vogelgriepvirus zijn ook voor niet-abonnees te lezen op science.com