Spelen met sympathie en hulpeloosheid

Jon McGregor: This Isn’t The Sort of Thing That Happens To Someone Like You. Bloomsbury, 264 blz. € 21,-

Verleden week kreeg Jon McGregor voor zijn roman Even the Dogs de IMPAC Dublin Literary Award, een internationale literaire prijs die twee jaar geleden door Gerbrand Bakker werd gewonnen met Boven is het stil.

De jury noemde Even the Dogs ‘een meesterwerk van narratieve techniek’. McGregor is inderdaad een schrijver die veel aandacht besteedt aan vorm en perspectief, zoals ook blijkt uit zijn eerder verschenen verhalenbundel This Isn’t The Sort of Thing That Happens To Someone Like You.

Ook toon is belangrijk bij McGregor. Zijn vertellers zijn doorgaans mensen die zich moeizaam een weg door het leven ploeteren en zich uiten in alledaagse taal. Maar juist daarmee weet McGregor poëtische effecten te bereiken zoals hij bewees in Even the Dogs met het contrast tussen die dichterlijke toon en de rauwheid van de wereld van verslaafden waarin het boek zich afspeelde.

In deze verhalenbundel is die toon evenwel niet overal even overtuigend. Dat komt onder meer doordat de bundel nogal onevenwichtig is. Het is ook jammer dat hij zich hier en daar overgeeft aan vormexperimenten die achterhaald aandoen. Een strengere selectie had een betere bundel opgeleverd. Want als McGregor goed is, is hij ook érg goed.

De beste verhalen uit de bundel zitten vol onderhuidse dreiging, die door de vertellers vaak te laat wordt opgemerkt, zelfs wanneer ze er zelf de veroorzakers van zijn – McGregors personages blinken doorgaans niet uit in zelfkennis. Dat maakt ze sympathiek in hun hulpeloosheid, en McGregor weet meesterlijk met die sympathie te spelen door situaties op voorzichtige, maar onherstelbare wijze te laten verschuiven.

Dat laatste voltrekt zich in een van de beste verhalen uit de bundel, ‘Keeping Watch over the Sheep’. Daarin gaat een gescheiden vader naar de school van zijn dochtertje omdat hij haar in het kerstspel wil zien acteren. Blijkbaar overtreedt hij hiermee allerlei afspraken, maar als zijn dochtertje bleek wegtrekt, begrijpt hij niet dat hij het zelf is die haar schrik aanjaagt. Iemand op school moet haar iets hebben aangedaan, denkt hij verontwaardigd terwijl hij door de politie wordt weggevoerd. En hij neemt zich voor dat eens goed uit te zoeken wanneer de huidige misverstanden zijn opgehelderd.