Samsom grijpt de macht bij de samenstelling van de lijst. En weer is er gedonder

Oudgedienden van de PvdA krijgen een prominente plek op de kandidatenlijst. En nieuwkomers uit 2010 staan alweer met lege handen.

Den Haag - De PvdA presenteert in het Communicatie museum in Den Haag de concept - kandidatenlijst voor de komende Tweede Kamerverkiezingen . VLNR Lutz Jacobi , John Kerstens , Mariette Hamer , Jeroen Dijsselbloem , Jetta Klijnsma , Diederik Samsom , Ronald Plasterk , Tanja Jadnanansing , Martijn van Dam en Désirée Bonis . - Pierre Crom

Bij de presentatie van de PvdA-kandidatenlijst, gisteren in Den Haag, riep lijsttrekker Diederik Samsom de toptien één voor één naar voren. Daarna mocht de rest van de lijst het podium op. Onder hen deze keer veel ontevredenen.

De toptien kreeg uitbundig lof toegezwaaid. Nummer twee en running mate Jetta Klijnsma was „het warmste mens dat ik ken”, Ronald Plasterk (nummer 3) „de snelste denker van het Binnenhof”. Mariëtte Hamer (6) „een volksvertegenwoordigster uit één stuk”.

Mooie woorden, maar de lijst waarmee Samsom zijn partij op 12 september de grootste wil maken, maakt een weinig inspirerende indruk. Het belangrijkste euvel: er ontbreekt een duidelijk verhaal. Bij CDA en VVD is dat verhaal er wel: de christendemocraten houden een grote schoonmaak, de liberalen stellen vertrouwen in de bewindslieden en huidige Kamerfractie.

En de PvdA? Geen van beide. Aan de ene kant hebben veel oudgedienden weer een prominente plek gekregen. Naast Hamer (veertien jaar Kamerlid) en Jeroen Dijsselbloem (twaalf jaar in het parlement) staat ook buitenlandexpert Frans Timmermans weer hoog op de lijst. Hij solliciteerde in de afgelopen anderhalf jaar tot drie keer toe naar een baan buiten de Tweede Kamer.

Aan de andere kant is een flink aantal Kamerleden dat twee jaar geleden nieuw aantrad, alweer op lage plekken gezet. Ed Groot, in 2010 binnengehaald als nieuwe financieel expert, staat op plaats 23. Sjoera Dikkers, in 2010 op nummer 18, staat nu 34ste.

Er is wel vernieuwing, maar mondjesmaat: in de top-twintig staan twee diplomaten en een ambtenaar van het ministerie van Financiën. De enige echte klapper is John Kerstens, die als voorzitter van FNV Bouw de geslonken invloed van de PvdA in de vakbeweging moet zien terug te winnen. De hoogste stijger op de lijst, Tanja Jadnanansing, voert in de Kamer het woord over hoger onderwijs. Ze is weinig zichtbaar en geldt op haar terrein niet als een zwaargewicht. Nu staat ze op nummer vier. „Ze hebben gezien dat ik een harde werker ben”, verklaarde ze haar opmerkelijke promotie.

Met de keuze voor Mei Li Vos, nummer twintig op de lijst, steken partijtop en commissie weer wél hun nek uit. Vos verdween twee jaar geleden uit de Kamer nadat ze op een onverkiesbare plaats was gezet. Ze schreef een openhartig boek, waarin ze uitgebreid vertelde over de machinaties binnen de partij en zich publiekelijk afvroeg of ze wel een goed politicus was. Als links-liberaal verschilt ze van mening met de partijtop over de te volgen sociaal-economische koers van de PvdA.

Het samenstellen van de lijst levert bij de PvdA traditioneel gedonder op. Tot voor kort was het probleem dat de kandidatencommissie té autonoom was: de lijsttrekker kon er slechts beperkte invloed op uitoefenen. Zelfs oud-PvdA-leider Wouter Bos beet op het toppunt van zijn macht zijn tanden stuk op de lijstvolgorde. Dat hebben lijsttrekker Samsom en partijvoorzitter Hans Spekman deze keer geprobeerd te voorkomen. Ze gaven de kandidatencommissie, onder leiding van oud-minister Margreeth de Boer, slechts een adviserende rol. Vervolgens besloten ze zelf over de definitieve lijstvolgorde.

Maar juist die ingreep leidt nu tot onrust binnen de partij. Samsom en Spekman, zeggen gedupeerde kandidaten én Kamerleden die wel op een verkiesbare plek staan, hebben een aantal onnavolgbare keuzes gemaakt. „Wat zijn de criteria?” zegt Khadija Arib (nummer 30). „Er is een beroep op me gedaan om me te kandideren, en nu sta ik op een lage plek.” Sjoera Dikkers, die een half jaar geleden de prestigieuze klimaatportefeuille overnam van Diederik Samsom en nu op een lage plaats staat, zegt: „Ik heb het goed gedaan als Kamerlid, maar ben geslachtofferd door het partijbestuur vanwege de regionale spreiding. Dat is heel zuur.”

De belangrijkste klacht: zittende Kamerleden hebben niet de gelegenheid gekregen voor een gracieuze exit, omdat ze pas enkele dagen geleden hoorden van hun lage plek. Jeroen de Lange, die zich gisteren terugtrok van de lijst: „Ik ben compleet verbijsterd, en vele mensen met mij. Ik heb alleen maar heel veel positieve feedback gehad.” Dikkers: „Ik had allemaal goede rapporten. Als ik dit eerder had geweten, had ik mijn conclusies kunnen trekken.”

Het probleem bij de PvdA zit vermoedelijk dieper dan gebrekkige communicatie of persoonlijke afrekeningen. De partij doet amper aan permanente scouting. „Ons rekruteringsapparaat”, verzuchtte een lid van de kandidatencommissie gisteren, „is de zwakste van alle partijen.”

    • Thijs Niemantsverdriet