IMF slaat alarm: inzet ECB nodig voor redding euro

De monetaire unie staat op spel. Individuele landen zijn uitgespeeld, de ECB moet ingrijpen, vindt het IMF. De belangrijkste eurolanden vergaderen vanavond.

De vergadering van euroministers van Financiën was gisteravond vroeg afgelopen. Toen ze tegen half elf naar buiten kwamen, zei iemand: „Dit lijken wel de good old days’’. Maar de crisis is erger dan ooit en de stemming in het Luxemburgse conferentieoord was deprimerend.

De ministers kregen een alarmerend rapport van het Internationaal Monetair Fonds voorgeschoteld waarin staat dat de „levensvatbaarheid van de monetaire unie in twijfel wordt getrokken’’, omdat „aandelen- en obligatiemarkten in grote delen van de eurozone in acute stress verkeren’’. Volgens IMF directeur Christine Lagarde is „een creatieve monetaire politiek’’ van de ECB dringend nodig.

Dit zijn beslissingen die ministers niet kunnen nemen. Dit is Chefsache. Dit is één van de redenen dat de ministers zo vroeg klaar waren gisteren. Aller ogen zijn gericht op een minitop, vanavond in Rome, van regeringsleiders van de vier grootste eurolanden: Italië, Frankrijk, Spanje en Duitsland. De eerste drie hebben weinig moeite met Lagardes aanbevelingen. Integendeel. Voor hen komt het IMF-rapport – een glashelder document van drie A4’tjes – als geroepen. Deze landen zeggen al langer dat de ECB of het euronoodfonds staatsobligaties moeten opkopen, omdat zuidelijke eurolanden zulke hoge rentes betalen op hun staatsleningen dat ze alleen aan het aflossen daarvan al failliet kunnen gaan.

De Italiaanse premier Mario Monti deed op de G20 in Mexico een voorstel om de ECB samen met het noodfonds EFSF in te zetten. Zij moeten, zei Monti, staatsobligaties kunnen opkopen van eurolanden die de Europese begrotingsregels respecteren en serieus hervormingen doorvoeren. Maar Duitsland wil niet. Volgens een Duitse functionaris kwam dit neer op „wel geld vragen maar geen tegenprestatie willen leveren’’.

Als landen die alles doen om het Stabiliteitspact na te leven, zoals Italië, op financiële markten worden behandeld alsof ze een soort Zimbabwe zijn – dan is er iets fundamenteel mis, oordeelt Monti. „Wij zijn geen paria’s.” Volgens hem is dit een collectief probleem. „Dit is geen kwestie meer van braveriken versus zondaars”, zei een nationale functionaris uit een euroland vanmorgen. „Dit gaat de macht van individuele landen te boven. Ik hoop dat ze vanavond in Rome een compromis vinden, dat ze volgende week kunnen inbrengen op de top in Brussel. Anders zie ik het somber in.’’

Volgens het IMF hebben banken en overheden elkaar in een wurggreep. Nu moeten landen hun eigen banken redden, omdat dit Europees niet kan. Vervolgens moeten die banken – voor wat hoort wat – de staat goedkope leningen geven, omdat zij die op financiële markten niet meer krijgt. Dan wordt het staatspapier minder waard, en komen de banken opnieuw in de problemen. Ze trekken elkaar het gat in. Hoe besmettelijk dit is, blijkt uit de afwaardering die vijftien internationale banken gisteren kregen – tot in Amerika toe.

Het enige dat de kwaadaardige link tussen bank en staat kan doorknippen, zijn „collectieve mechanismen’’ in de eurozone. Donderdag komt Europees president Herman Van Rompuy op de Europese top met een rapport over een bankunie en een politiek-economische unie, belangrijke bouwstenen voor deze collectieve mechanismen. Maar het duurt maanden om dit op te zetten.

Het IMF waarschuwt dat de eurozone in de tussentijd korte-termijnmaatregelen moet nemen. „De situatie is kritiek.” Lagarde wil dat de ECB „onconventionele middelen” inzet.

Het enige besluit dat de ministers gisteren namen, is dat trojka-inspecteurs (ECB, IMF en Commissie) maandag, voor het eerst sinds maart, naar Athene gaan. Op basis van hun bevindingen wordt besloten of en hoe bestaande afspraken met de Grieken worden aangepast. Eind juni krijgt Athene 1 miljard aan achterstallige leningen. Dit gaat deels naar het tijdelijke noodfonds EFSF: als Griekse ‘contributie’. Het EFSF moet de leningen aan Spaanse banken verstrekken waarvoor Madrid vandaag (zegt de Franse minister) of maandag (zegt eurogroepvoorzitter Juncker) een officiële aanvraag indient. Een Cypriotische aanvraag kan elk moment binnenkomen.

    • Caroline de Gruyter