'Grote steden mogen zelf over stadsvervoer beslissen'

Grote steden mogen voortaan zelf weten of ze hun stadsvervoer aanbesteden of het zelf blijven verzorgen.

De Tweede Kamer heeft gisteren ingestemd met een initiatiefwet van PvdA, SP, GroenLinks, en D66 die vrijheid bij aanbesteding van openbaar vervoer in de vier grote steden regelt. Het is een breuk met het huidige kabinetsbeleid, dat de steden juist verplicht wilden laten aanbesteden. In de rest van Nederland is dat de afgelopen jaren al gebeurd.

Demissionair minister Melanie Schultz van Haegen (Infrastructuur, VVD) sprak gisteren over een „abrupte breuk met het beleid van de afgelopen jaren” en waarschuwde voor „onzekerheid en onduidelijkheid”. Maar de initiatiefnemers vinden dat steden zelf over hun vervoer moeten beslissen. Jacques Monasch (PvdA): „Of ze nu een rationele of emotionele afweging maken, dat maakt ons niet uit, wij gaan er alleen niet over.”

Als u dat vindt, waarom dan alleen een uitzondering voor de grote steden en niet voor de rest van Nederland?

„Dat is een terecht punt. Misschien gaan we nog weleens inventariseren of daar behoefte aan is. De wens komt alleen uit de grote steden, en dat heeft vooral te maken met de complexiteit van hun openbaarvervoersysteem. Het is wat anders of er één bus door je gemeente rijdt of dat je een heel netwerk van bus, tram en metro hebt.”

Het busvervoer is Den Haag en Rotterdam is onlangs al aanbesteed, Utrecht heeft het al jaren geleden gedaan. Wat heeft uw wetsvoorstel nu nog voor zin?

„Het heeft ontzettend veel zin. Als steden nu ontevreden zijn over wat de markt levert, kunnen ze het in de toekomst terugdraaien. Ze hebben straks een keuze. Gelukkig hebben in Den Haag en Rotterdam de gemeentelijke vervoersbedrijven de aanbesteding gewonnen, dat maakt het makkelijker. En vergeet niet dat de trams en de metro nog moeten, in Amsterdam zelfs nog het hele ov. Het is nog net niet te laat.”

Volgens minister Schultz levert aanbesteden efficiënter busvervoer op.

„Schultz shopt selectief in de onderzoeken. De grote steden hebben de afgelopen jaren met hun gemeentelijke vervoersbedrijven óók 160 miljoen euro bezuinigd. Zo kan het ook. Er is geen doorslaggevend bewijs dat het ene beter werkt dan het andere.”

Maar bij de aanbesteding van de bussen in Rotterdam bleek onlangs dat het toch nog veel goedkoper kon.

„Daar speelden andere factoren een rol. Bussen konden goedkoop worden overgenomen en het concessiegebied is groter geworden.”

Als de grote steden wegvallen, wordt de Nederlandse ov-markt minder aantrekkelijk voor private vervoerders.

„In de praktijk zie je de laatste tijd bij aanbestedingen slechts een of twee geïnteresseerde vervoerders. Er is al weinig concurrentie. Maar als steden vinden dat de markt het beter kan, zijn ze wel gek als ze dat niet doen. ”

Volgens Schultz is uw voorstel strijdig met Europese regelgeving. Vreest u geen rechtszaken?

„Rechtszaken heb je altijd bij interpretatieverschillen. Maar de Raad van State heeft ons niet geadviseerd ons voorstel te veranderen, ambtenaren op het departement ook niet.”

De Eerste Kamer zal daar ongetwijfeld ook nog kritisch naar kijken.

„Ik heb er vertrouwen in. We hebben de diepe wens dat het voorstel nog voor het reces door de senaat komt.”

U wordt verweten voor een jojo-beleid te zorgen. Vervoerders en steden weten niet meer waar ze aan toe zijn.

„Een absurd verwijt. In 2007 heeft de Kamer in een motie besloten dat voor de grote steden een uitzondering moest komen. Dat deze motie nog niet is uitgevoerd, komt door een kortstondige rechtse opborreling.”

Morgen in NRC Weekend: GVB in zwaar weer.

    • Oscar Vermeer