Er verrijst een Grote Muur in de Stille Oceaan

Laten we de Stille Oceaan opdelen, grapte een Chinese marineofficier in 2008 tegenover een Amerikaanse admiraal. Nu voert China een openlijke wapenwedloop op zee met de VS.

Correspondent China

Geen betere plek om families en pas getrouwde paren te zien ontsnappen aan de Chinese rat race dan het strand van de Yalong Baai op Hainan, een tropisch eiland in de Zuid-Chinese Zee met een hoog James Bondgehalte. De terrassen van de visrestaurants onder de palmen vormen ook een tribune voor de toeschouwers van de Amerikaans-Chinese militaire rivaliteit in de Stille Oceaan. Een stille strijd die steeds spannender en gecompliceerder wordt door de Chinese investeringen in de strijdkrachten, de marine voorop.

Aan het eind van het kilometerslange strand met vijfsterrenhotels en restaurants wordt de wandelaar tegengehouden door een verroest hek dat ver de zee inloopt. Als vissers verklede soldaten met strohoeden houden de wacht. Een paar jaar geleden kregen nieuwsgierige gasten alleen op fluistertoon te horen dat zich verderop „misschien wel” een militaire basis bevond. Tegenwoordig wordt daar niet al te geheimzinnig meer over gedaan. Even voorbij Yalong Baai is in de grotten onder de waterlijn en in de baaien een van de belangrijkste Chinese marinebases aangelegd. Hier bevinden zich – iedere restaurant-uitbater met een oom of neef in de bouw zal het bevestigen – de nucleaire onderzeeboten die met intercontinentale raketten zijn uitgerust en tot ver in de Stille en Indische Oceaan kunnen doordringen.

In de zinderende hitte varen de onderzeeërs in en uit. Soms klinken in de verte de zware salvo’s van Chinese fregatten die schietoefeningen houden. Het openlijke schouwspel vormt een show van wat militaire denkers „de projectie van harde macht” noemen. Niet de toeristen op het strand vormen het publiek, maar de mannen en vrouwen die via de Amerikaanse spionagesatellieten meekijken. Zelfs op de foto’s van Google Earth is te zien hoe de kustlijn hier is verbouwd.

In 2008 maakte een hoge Chinese marineofficier tegen de Amerikaanse admiraal Timothy Keating een grapje: „Laten we de Stille Oceaan in tweeën delen. Jullie houden het oostelijk deel, van continentaal Amerika tot en met Hawaï, wij nemen dan het westelijk deel – van Hawaï naar China.” Keating en vele anderen in Washington hoorden er geen grap in, maar de waarheid over de Chinese militaire ambities.

Feit is dat China in tien jaar militaire zeebenen heeft gekregen met de opbouw van een vloot aan nucleaire onderzeeërs, fregatten uitgerust met korte afstands- en intercontinentale raketten en bevoorradingsschepen. Tegelijk is zwaar geïnvesteerd in de luchtmacht en in sonar- en radartechnologieën. Er is in de Stille Oceaan een maritieme Grote Muur in aanbouw.

Wat tien jaar geleden door Amerikaanse en Japanse militaire denkers als Bernard Cole, James Holmes en Toshi Yoshihara voor onmogelijk werd gehouden, tekent zich nu af. „Alle trends wijzen erop dat de Chinese marine vanaf 2016-17 hegemonie zal uitoefenen in maritiem Oost-Azië en een serieuze uitdaging zal vormen voor de Amerikaanse marine”, aldus Cole. Met hegemonie bedoelt Cole dat de Chinese marine in de nabije toekomst in staat zal zijn de Amerikaanse marine de toegang te ontzeggen tot de zeeën rondom Taiwan, de Filippijnen en de riffen en eilandengroepen waar zich grote gas- en olievoorraden bevinden.

Recentelijk kondigde de Amerikaanse minister van Defensie Panetta aan het grootste deel van de Amerikaanse vloot in de Stille Oceaan te stationeren en niet te bezuinigen op de elf Amerikaanse vliegdekschepen. Niet verrassend werd Panetta’s verzekering dat deze strategische beslissing niets van doen had met China’s opkomst als marinemogendheid in Peking niet geloofd. Toevallig vond daar op dezelfde dag in het Poly-hotel de eerste bijeenkomst plaats van een nieuwe denktank van gepensioneerde admiraals en generaals, de China Strategy Culture Promotion Association.

Doordringen tot de echte beslissers in China is onmogelijk, maar dankzij dit soort ‘onafhankelijke denktanks’ en het groeiend aantal publicaties is het toch mogelijk meer te weten te komen over China’s militaire bedoelingen. Hoofdspreker op de bijeenkomst is generaal-majoor buiten dienst Luo Yuan. „Ik sta in de Amerikaanse pers bekend als een havik. Dat klopt niet. Ik ben een generaal met het hart en het hoofd van een duif”, aldus Luo Yuan tijdens de theepauze. Zijn boodschap komt erop neer dat Amerikaanse strategische denkers en het Pentagon opzettelijk het publiek misleiden over ‘de Chinese dreiging’.

Kijk goed naar de grafieken, tel de vliegdekschepen, fregatten, mijnenvegers en onderzeeboten van de VS en van China op, en trek je conclusies, maant hij zijn gehoor. Tel de soldaten, tanks en intercontinentale raketten of leg de jongste budgetten van China (89,9 miljard dollar) en de VS (793 miljard dollar ) naast elkaar. „Wie beschadigt hier nu eigenlijk de Amerikaans-Chinese relaties? We worden gedwongen tot grote investeringen door de Amerikanen die ons onder druk willen zetten en ons klein willen houden.”

Vergeleken met de VS is China inderdaad nog een militaire dwerg. Maar het Chinese defensiebudget is aanzienlijk groter dan de officiële 89,9 miljard dollar per jaar. Het Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI) spreekt over 110 miljard euro en weekblad Jane’s Defence Weekly over 180 miljard dollar, als ook de ruimtevaart- en diepzee-exploratieprogramma’s worden meegerekend. China werkt bovendien hard aan technologieën om Amerikaanse oorlogsschepen en gevechtsvliegtuigen de toegang tot de westelijke Pacific te kunnen versperren.

Er is een kolonel in Peking die de Chinese strategie wel onverbloemd behandelt: Liu Mingfu, docent aan de Nationale Defensie Academie. Hij roept de leiders in Peking op „het masker” af te leggen en openlijk de sprint in te zetten naar de toppositie in de Stille Oceaan. Het westelijk deel ervan is China’s „historische achtertuin en historische invloedssfeer”, zegt hij. De voordelen voor China zijn legio, aldus kolonel Liu, die enkele vragen per e-mail beantwoordt. Een maritiem oppermachtig China kan, ongestoord door de VS, Taiwan inlijven; de Chinese invloed op het hele Koreaanse schiereiland kan worden hersteld; Japan kan politiek klein en gedemilitariseerd gehouden worden en de Filippijnen, Vietnam en Indonesië komen dan onder Chinese invloed. „Zoals de VS de Amerika’s domineert.”

Hij denkt dat falen geen optie is. „Falen is het eind van de Communistische Partij van China”. Hij ontkent een nationalistische oorlogshitser te zijn. „Het gaat erom dat we deze strijd winnen zonder een openlijke confrontatie. Het gaat om winnen zonder te vechten. Het gaat erom dat onze maritieme machtspositie zo duidelijk wordt dat we geen geweld hoeven te gebruiken om onze belangen veilig te stellen.’’

Op het strand van Yalong Baai ziet zelfs een amateur-007 wat hij bedoelt en dat Liu’s adviezen langzaam werkelijkheid worden.

    • Oscar Garschagen