De sportzomer is ook nieuwszomer

Radio 1 Sportzomer is voor de makers een succes: eindelijk werken alle omroepen samen. Maar de luisteraars morren, omdat de sport nu al het andere nieuws wegdrukt.

Presentatoren Dione de Graaff (NOS) en Jurgen van den Berg (NCRV) maken tijdens Radio 1 Sportzomer deel uit van één redactie. Foto Bram Budel

In de uitgestrekte redactiezaal van de Radio 1 Sportzomer, in het Mediapark te Hilversum, staat een dug-out die je doorgaans alleen langs het sportveld ziet. Verder een pingpongtafel, overal voetbalversiering, weinig oranje. Wel een bloemenslinger in de Duitse kleuren. Op tv-schermen kun je de radiopresentatoren in de studioruimte zien zitten. Presentator Tijs van den Brink oogt meer ontspannen dan op tv, hij trekt minder met zijn bovenlip. Deze beelden, van een robotcamera, zijn voor de website, want dit is ‘visual radio’.

Radio 1 Sportzomer is voor de makers een groot succes. Negen weken lang is Radio 1 niet verkaveld in programma’s van afzonderlijke omroepen, maar maken alle omroepen samen (behalve PowNed) van tien uur ’s ochtends tot elf uur ’s avonds één programma. Even lijken de omroepen niet te bestaan. Eén programma, één redactie, één radiozender. Snel en efficiënt kan zo het nieuws worden gebracht, gelardeerd met verslaggeving van de grote sportevenementen: het EK voetbal, de Olympische Spelen, de Tour de France en Wimbledon. Programmaleider Marion van der Wouw: „Onder de redacteuren en presentatoren heerst een ongelooflijk enthousiasme, binnen de kortste keren liep het geolied. Het is voor iedereen heerlijk om eens uit de groef te gaan en samen één radiostation te maken.”

Maar luisteraars morren, op Twitter en in de brievenrubrieken van de kranten. Ze vinden dat Radio 1 een overdaad aan sport biedt. Sport drukt het nieuws weg, menen zij; vooral ongewenst overdreven nu Nederland ontijdig uit het EK Voetbal ligt en de belangstelling voor dat evenement snel terugloopt. John Jansen van Galen, Parool-columnist en presentator van het Radio-1-programma Met het oog op morgen schreef ook een boze brief in de Volkskrant: „Er zijn heel wat sportliefhebbers, onder wie ik (28 jaar zelf gevoetbald), die niettemin de buik vol hebben van de overvoering van Radio 1 met sport en alle aanverwante trivia ten koste van ander nieuws.’’

Jansen van Galen licht telefonisch zijn ingezonden brief toe: „Op zich is dit een mooie doorbraak om eens te laten zien dat een nieuwszender met continu programmering mogelijk is. De verkaveling van de omroepen is doorbroken. Maar de het had nooit ‘sportzomer’ moeten heten, want daarmee zit het overvoeren ingebakken. De sport overheerst het nieuws, terwijl sport gewoon onderdeel van het nieuws zou moeten zijn.”

Bij de publieke omroepen spelen twee tegengestelde krachten. Om hun bestaansrecht te bewijzen, moeten zij zich profileren, leden werven en hun eigen achterban bedienen. Ze moeten echter ook samenwerken en zich ondergeschikt maken aan degene die naar een afgewogen eenheid streven: koepelorganisatie NPO en de zendercoördinatoren. Deze centralistische krachten lijken nu de overhand te hebben. Frans Kotterer, eindredacteur van Kunststof, legt uit dat zijn programma nu slechts drie keer per week een half uur krijgt. „Dat profileren van de omroepen is een idee van de omroepdirecteuren. Het zal de luisteraars een zorg zijn wat van welke omroep is.”

Zendercoördinator Laurens Borst somt de voordelen op: „Dit is soepeler en evenwichtiger. Als er nu nieuws is, kan dat gewoon meteen gebracht worden. De interviews, reportages en rubrieken die stonden gepland, schuiven dan gewoon een stukje op. In de normale situatie moet je dan inbreken in een programma, wat storend werkt.”

Jansen van Galen ziet het negen weken lang opschorten van alle vaste programma’s als een verlies: „Programma’s met een specifieke groep luisteraars, zoals OVT, zijn allemaal aan de kant geschoven. Je kunt natuurlijk betogen dat zulke programma’s überhaupt niet op een nieuwszender thuishoren, maar al die luisteraars ben je dus kwijt.”

Dat er programma’s moeten wijken, ziet zendercoördinator Borst niet als een verlies: „Kunst, geschiedenis, wetenschap en veel van de rubrieken uit die losse programma’s komen in Radio 1 Sportzomer ook allemaal terug. Holland Doc heeft dertig korte documentaires gemaakt. Onze festivaltent trekt langs de grote muziek- en theaterfestivals: Holland Festival, Oerol, De Parade,”

Borst snapt de kritiek niet: „Als je luistert, merk je dat driekwart van de uitzending wordt gevuld met ander nieuws. Slechts één kwart met sport.” Als we de programmering van vandaag bekijken, zien we overdag inderdaad alleen sportflitsen van het concours hippique in Rotterdam en het tennis in Rosmalen. Verder een uurtje praten over voetbal, en vanaf een uur of acht ’s avonds de wedstrijden. De rest van de zendtijd is voor het nieuws. Jansen van Galen: „De grote fout die ze gemaakt hebben is om het sportzomer te noemen.” Borst beaamt dat ‘sportzomer’ een misleidende term is, die de angsten van de kritische luisteraars voedt. „Dit is ook marketing. ‘Nieuws- en sportzomer’ klinkt niet goed. Door de verslechterde ontvangst na de brand in de zendmasten van juli vorig jaar, zijn we veel luisteraars kwijtgeraakt. Die hopen we hiermee weer terug te winnen.”

Radio 1 trekt 2,5 tot 3 miljoen luisteraars per week. Of dit nu meer of minder is, wordt pas volgende maand berekend. Bij de lancering konden de bedenkers ook profiteren van de aandacht van de NOS Sportzomer op tv, en op het enthousiasme voor het Nederlands elftal bij het EK. Van der Wouw: „Oranje is een bindende emotie van waaruit we zo’n programma konden opstarten.” Borst vertelt dat hij een soortgelijk doorbraakplan, maar zonder ‘sport’ of ‘zomer’ erin, anderhalf jaar geleden ook presenteerde: „Toen werd het door alle omroepen unaniem afgekeurd.” Jansen van Galen beaamt: „Waarschijnlijk was die coup nooit gelukt als het niet ‘Sportzomer’ had geheten.” Volgens Frans Kotterer van Kunststof is de uitschakeling van Oranje een enorme tegenvaller voor de zender: „Je moet niet vergeten dat dit een nieuwsluwe tijd is. Je moet in de zomer het nieuws bij elkaar harken. Sport kan dat mooi opvullen. Bovendien krijg je er op die manier 60 tot 70.000 sportliefhebbers bij. Daarom is die sportzomer bedacht.”

Borsts belangrijkste weerlegging van de kritiek: in de gebruikelijke indeling was dit ook gebeurd. „Bij grote sportevenementen veegt de NOS met Langs de Lijn, Radio Tour de France en Radio Olympia alle andere omroepen en programma’s van de zender. Dan krijg je inderdaad alleen maar sport. Radio 1 Sportzomer is juist bedacht om dat te doorbreken. Om alle omroepen te laten meedoen en om sport en nieuws evenwichtiger te mengen.Ik denk dat we in deze vorm misschien wel minder sport doen dan gebruikelijk.”

    • Wilfred Takken