Advocaat noemt Breivik in slotpleidooi wel toerekeningsvatbaar

Breivik tijdens het slotpleidooi van de verdediging. Foto Reuters/Daniel Lauten

Geir Lippestad, advocaat van de Anders Behring Breivik probeerde vanochtend in zijn slotpleidooi voor de rechtbank te weerleggen dat de Noorse massamoordenaar ontoerekeningsvatbaar was tijdens zijn aanslag. Gisteren hielden de aanklagers hun requisitoir, zij willen dat Breivik naar een psychiatrische kliniek wordt gestuurd in plaats van naar de gevangenis.

De advocaten van Breivik hebben wederom geprobeerd hun cliënt neer te zetten als een gewelddadige politieke activist die werd gedreven door een rechts-extremistische ideologie, in plaats van als een aan waandenkbeelden lijdende gek die alleen om te moorden 77 mensen de dood in joeg. Daarmee komt de het proces tegen Breivik, dat half april begon, vandaag tot een einde.

Of in de woorden van de aanwezige journalist Luuk Mulder:

Twitter avatar luukjmulder Luuk Mulder Volgens Lippestad was Breivik heel bewust van zijn daden. Hij wist dat wat hij deed verschrikkelijk en onacceptabel was->toerekeningsvatbaar

‘onwaarschijnlijke daad van verzetsstrijder’

Lippestad verklaarde nogmaals dat zijn cliënt toegeeft dat hij op 22 juli vorig jaar een bom tot ontploffing bracht bij een regeringsgebouw in Oslo en een slachting aanrichtte onder deelnemers van een kamp van de jongerenorganisatie van de Noorse Arbeiderspartij op het eiland Utøya. Hij noemde het ‘bijna niet te begrijpen’ dat het ‘kleine, veilige Noorwegen’ getroffen zou worden door een dergelijke terreuraanslag en dat verklaart volgens hem mogelijk dat psychiaters verschillende conclusies hebben getrokken over de psychische gesteldheid van Breivik.

Lippestad probeerde de rechtbank ervan te overtuigen dat Breiviks bewering dat hij een verzetsstrijder is die probeert te voorkomen dat Noorwegen en de rest van Europa worden gekoloniseerd door moslims niet op waandenkbeelden berust, maar voortkomt uit een politieke zienswijze die hij deelt met andere rechts-extremisten. Hij sprak ook tegen dat Breivik werd gedreven door een psychotische drang om te moorden, in plaats van door een politieke ideologie, zoals een team psychiaters heeft geconcludeerd. Lippestad:

“De 22e juli was een geweldsinferno. Maar om te kunnen beoordelen of het geweld op zich zijn drijfveer was, of radicale politiek, moeten we bekijken hoe hij de aanslagen uitvoerde. Hij besefte dat het verkeerd was om te moorden, maar koos er toch voor om te moorden. Dat is was terroristen doen. Het doel heiligt de middelen. Dit kun je niet begrijpen als je de cultuur van rechts-extremisten niet begrijpt.”

Twitter avatar luukjmulder Luuk Mulder Lippestad blijft argumenten opsommen dat Breivik eigenlijk prima functioneerde tot de aanslagen. Zijn werk, zijn voorbereiding, het gegame.

Als Breivik het over een burgeroorlog heeft, dan heeft hij het niet over tanks en strijders in het bos, maar over een zich voortslepende strijd die zestig jaar zal duren, aldus de advocaat:

“Niemand weet hoe Europa er over zestig jaar uitziet. Wie zou tien jaar geleden gedacht hebben dat een rechts-extremistische partij in Griekenland nu tien procent van de stemmen zou halen?”

Na afloop van het slotpleidooi vroeg Lippestad op de valreep formeel vrijspraak aan:

Twitter avatar luukjmulder Luuk Mulder Lippestad vergat bijna formeel om vrijspraak te vragen. Rechter Arntzen moest er naar vragen. Breivik keek verschrikt op.

Psychiaters: Breivik is antisociaal en narcistisch

Twee teams psychiaters hebben tegengestelde conclusies getrokken over de geestelijke gesteldheid van Breivik. Het eerste team stelde de diagnose paranoïde schizofrenie, het tweede team oordeelde dat hij toerekeningsvatbaar is. Volgens deze psychiaters heeft Breivik een antisociale en narcistische persoonlijkheidsstoornis, maar is hij niet psychotisch.

De aanklagers vroeger de rechtbank donderdag in hun requisitoir Breivik ontoerekeningsvatbaar te verklaren en naar een psychiatrische kliniek te sturen, in plaats van naar de gevangenis. Volgens het openbaar ministerie staat weliswaar niet onomstotelijk vast dat Breivik toen hij zijn aanslagen pleegde psychotisch was, maar zijn er voldoende twijfels over zijn geestelijke gesteldheid om hem ontoerekeningsvatbaar te verklaren.

De rechtbank doet naar verwachting in juli of augustus uitspraak. Als de rechtbank met de aanklagers meegaat, zal de grootste Noorse massamoord in vredestijd niet als een politieke terreurdaad, maar als het werk van een bloeddorstige gek de boeken in gaan. Oordeelt de rechtbank dat Breivik wel verantwoordelijk kan worden gehouden voor zijn daden dan krijgt hij waarschijnlijk de maximale gevangenisstraf van 21 jaar. Die straf kan worden verlengd als te zijner tijd wordt geoordeeld dat Breivik nog altijd een gevaar voor de samenleving vormt.

    • Annemarie Coevert