Nile Rodgers blijft Chic

Chic-voorman Nile Rodgers (59), tevens producer van sterren als David Bowie, Madonna en Diana Ross, is ernstig ziek. Maar hij treedt vaker op dan ooit. „Ik kan niet zonder de spanning.”

Nile Rodgers met Chic op North Sea Jazz Curacao 2011 Foto Andreas Terlaak

Nile Rodgers (59) hoort altijd muziek, vertelt hij om elf uur ’s ochtends plaatselijke tijd vanuit zijn studio in Connecticut aan de Amerikaanse Oostkust. „Zelfs nu ik met jou praat.” In het hoofd van Rodgers circuleren duizenden melodieën waar hij elk moment uit kan putten. Maar de laatste tijd blijft de muziek, hoewel hij elke avond met zijn gitaar nieuwe nummers componeert, meestal in zijn hoofd. „Ik schrijf het alleen nog op wanneer ik daartoe een opdracht krijg.”

Rodgers was met wijlen bassist Bernard Edwards de drijvende kracht achter de disco/r&b-band Chic die eind jaren zeventig de dansvloeren in vuur en vlam zette met onverwoestbare krakers als Le Freak, Everybody Dance, Good Times en het door Sister Sledge uitgevoerde We Are Family.

Rodgers is ook de man die daarna de jaren tachtig van een soundtrack voorzag. Hij produceerde hits als I’m Coming Out van Diana Ross, Like A Virgin van Madonna, Let’s Dance van David Bowie, Wild Boys van Duran Duran en vele anderen. De strakke discogrooves van Chic waren ook de basis van de eerste single die hiphop wereldwijd lanceerde: het volledig om Good Times draaiende Rapper’s Delight van Sugarhill Gang.

Het publiek denkt bij zijn optredens weleens dat Chic een coverband is, zegt Rodgers, zo volgepakt met hits is zijn discografie. „Ze vragen zich dan af: waarom speelt hij alleen maar nummer 1-hits?” zegt Rodgers. „Omdat ik ze geschreven heb, omdat het mijn gitaar is die je daar hoort!”

De muzikale schatkamer in zijn hoofd is het gevolg van een eenzame jeugd, vertelt Nile Rodgers, die door zijn verslaafde moeder en stiefvader werd opgevoed in rauwe achterbuurten in New York en Los Angeles. Als kind doolde hij in zijn eentje rond tussen volwassenen die heroïne gebruikten, hun lichaam verkochten en het huisraad verpatsten. „Ik was altijd met mezelf aan het spelen. Ik verzon voortdurend avonturen. En bij elke actie die ik bedacht, hoorde net als in de film muziek. Wanneer ik me voorstelde dat iemand de straat overstak, hoorde ik daar in mijn hoofd muziek bij. Nog steeds bestaat in mijn hoofd niet zoiets als natuurlijke stilte.”

Walking on Planet C

De platinaproducer is ernstig ziek. Nile Rodgers kreeg eind 2010, terwijl hij op het punt stond naar een optreden in Rome te vliegen, te horen dat hij een agressieve vorm van prostaatkanker heeft. „Ik vroeg hoe agressief”, vertelt Rodgers aan de telefoon, „en ze zeiden: Frank Zappa-agressief. Ik wist dat Zappa maar kort te leven had na zijn diagnose. Sindsdien leef ik van de ene gezondheidsangst naar de andere.” Rodgers begon na de diagnose met zijn dagelijkse blog Walking on Planet C, waarin hij openhartig schrijft over wat de kanker met zijn leven doet. „Dat helpt de angst te bestrijden.”

Wat ook helpt, vertelt hij, is de muziek.

Na een eerste grote operatie begon Rodgers in het voorjaar van 2011 alweer op te treden met Chic. En inmiddels doet hij „meer shows in een kalenderjaar dan ooit”. De immens succesvolle producer wil bewijzen dat hij „nog ademt”. Rodgers: „Zelfs toen ik op de eerste hulp lag met ernstige klachten, stond ik een paar uur later weer op het podium en gaf ik een van de beste shows die ik ooit gegeven heb.”

Rodgers is verslaafd aan het leven on the road zoals hij verslaafd is aan veel peper in zijn eten, zegt hij. Hij zou het voedsel nauwelijks meer proeven wanneer het minder heet was. Hij heeft de uitdaging nodig van het spelen op een podium. „Ik houd van de spanning, van het niet weten wat er gaat gebeuren. Niet weten of het geluid goed is en hoe ik de mensen ga vermaken. We hebben altijd samengespeeld en gestreden met de grootste bands. Vanaf het eerste moment dat we als Chic op het podium stonden, was er die absolute angst.”

Voor een nieuwe generatie muzikanten is dat anders, denkt hij. De muziek komt steeds vaker uit de computer. „Ze weten al van tevoren dat het een fantastische show gaat worden.” Maar Rodgers is een livemuzikant. Als bijvoorbeeld bij een festival zijn gitaar door de kou ontstemd raakt, kan hij de groove niet zomaar stoppen. „De eerste nummers van de show zitten aan elkaar vast. Ik kan alleen grijnzen en het ondergaan en proberen het in de tweede helft goed te maken.”

Een heleboel Chic

Nile Rodgers geniet op het podium en in de club van het effect dat zijn muziek nog steeds heeft. Hij vertelt enthousiast over jongeren die nog niet geboren waren tijdens de hoogtijdagen van Chic, die nu op festivalweides zelfs de minder bekende albumtracks uit volle borst meezingen. En over moderne producers als Pharrell Williams van The Neptunes en will.i.am van The Black Eyed Peas die gretig putten uit de muziek die hij ooit maakte.

Het gebeurt hem nog regelmatig dat hij in een club ergens ter wereld een hem onbekende plaat hoort met een beat „waarvoor ze een heleboel Chic gebruikt hebben”. De stevige grooves van Chic, met de stuwende baslijnen van Edwards, het funky gitaarspel van Rodgers en de discoharmonieën, lenen zich uitstekend voor moderne elektronische muziek.

Dat is het mooiste van Chic, vindt Rodgers: dat de band een vruchtbare bodem heeft neergelegd die tot op de dag van vandaag nieuwe muziek oplevert. „Omdat we groove music speelden”, zegt Rodgers. „Onze filosofie was: een liedje is een excuus om naar het refrein te gaan en het refrein is een excuus om naar de breakdown te gaan.” In die breakdown herhaalde de band, net als de eerste generatie hiphop-dj’s en dance-dj’s, eindeloos een stukje ritme om een hypnotiserend, funky effect te creëren.

Rodgers lacht: „We konden niet wachten om naar de breakdown te gaan. Het is grappig: ik ben de belangrijkste schrijver van Good Times maar het duurt het langst voordat mijn gitaar erin komt. Het was zo fantastisch om naar de bas te luisteren en om die groove zo lang vol te houden.”

Het speelveld van de popmuziek is veranderd. Rodgers vertelt met smaak over het analoge productieproces in de jaren zeventig en tachtig, „een eindeloos gevecht tegen de techniek, op zoek naar de perfecte wereld”. Hij zat met een groep muzikanten bij elkaar en bleef jammen, knippen, plakken en uitproberen tot alles bij elkaar klopte en „het lukte dat eenmalige moment te vangen en in je hand te houden”.

Nu ziet Rodgers kinderen in de trein die met dj-software Ableton Live op hun laptop in een uurtje fantastische muziek in elkaar zetten. „Ze hebben de meest fantastische geluiden en effecten binnen handbereik en hoeven zich geen moment druk te maken om de maat, om de toonhoogte. Wanneer wij aan het opnemen waren en Tony [drummer Tony Thompson, red.] werd moe, dan moesten we ophouden.”

De nieuwe mogelijkheden leveren weergaloze popmuziek op, vindt Rodgers. Hij noemt een productie als I Gotta Feeling van The Black Eyed Peas. „Daar zitten zoveel effecten en verschillende refreinen in... In mijn tijd zouden al die trucs in dat nummer een week gekost hebben.”

Perfectie

Illustratief voor de nieuwe popmuziek noemt Rodgers de opmars van audiosoftware als Auto-Tune waardoor popvocalen worden gladgestreken en soms een robotesk effect krijgen. Je hoort bijna geen gewone stem meer, zegt de producer. „Dat is niet omdat mensen niet meer kunnen zingen maar omdat de luisteraar aan een nieuwe standaard gewend is geraakt. Net zoals in een actiefilm als The Fast and the Furious tegenwoordig in één scène driehonderd auto’s kapotgaan terwijl dat er vroeger twee waren geweest.”

Het is geen kritiek maar een observatie, benadrukt de oude meester. De mogelijkheid om alles tot in perfectie te stroomlijnen via de computer kan wel ten koste gaan van de kracht van een nummer, vindt Rodgers. Hij geeft de liedjes die hij met Madonna maakte voor haar album Like A Virgin als voorbeeld. „Er zijn daar veel noten die ze niet haalt. Ik zei tegen haar: ‘Madonna, je bent een verhaal aan het vertellen. Ik gebruik niet de take waarin je de noten het best zingt maar die met de meeste passie’.”

In de hedendaagse popwerkelijkheid kiest de hitproducer er liever voor zijn oude muziek op te voeren in plaats van nieuwe popmuziek uit te brengen. Hij schrijft op dit moment aan twee Broadwaystukken. „Maar ik hoef geen songwriter meer te zijn, dat is mijn baan niet meer. Ik voel niet de behoefte mijn nieuwe liedjes te delen zoals ik dat wel met mijn oude repertoire heb.”

Hij vergelijkt zichzelf met tenniskampioen Bjorn Börg die jarenlang de grootste was met zijn houten racket, maar bij zijn comeback niet opgewassen bleek tegen spelers met modernere rackets van lichter en steviger materiaal: „De ballen vlogen hem om de oren.”

Zijn producties zweepten vroeger de dansvloer op zoals dj David Guetta dat nu doet, zegt Rodgers. „Maar wij deden dat met livemuziek. Guetta speelt met een nieuw racket en ik zou geen service van hem terug kunnen slaan. Maar geef hem eens mijn houten racket! Ik ben 59 maar ik wil wel eens zien wat er dan gebeurt.”

Chic, featuring Nile Rodgers, vrijdag 6 juli, 0.00-1.15 uur, Nile-zaal.

    • Saul van Stapele