Er is geen school, dus blijft ze thuis

Fatima (15) mag van de rechter thuisonderwijs volgen, nu het Islamitisch College dicht is. De wethouder is bezorgd. „Den Haag is nu aan zet.”

Fatima Bhourkis (15) is een voormalige leerling van het Islamitisch College Amsterdam. Ze volgt thuisonderwijs sinds de school afgelopen zomer dichtging. Onderwijswethouder Asscher (PvdA) liet haar vader vervolgen voor ontduiking van de leerplicht. Begin april kregen zij en haar vader in hoger beroep gelijk: Fatima mag thuis verder aan haar havo-opleiding werken.

Fatima is heel tevreden met haar jaar thuis. Ze doet 4 havo, schiet lekker op en vergelijkt zich regelmatig met haar schoolgaande vriendinnen, om te zien of ze niet achterloopt. „Ik loop eerder voor.”

Van sociaal isolement of dwang thuis te blijven is volgens de moslima geen sprake: „Ik ga twee keer per week naar kickboksen, ik loop hard met een groep vriendinnen en heb een druk sociaal leven in het weekend.”

Fatima omschrijft zichzelf niet als streng religieus. „Maar ik wil naar een islamitische school voor voortgezet onderwijs om mijn geloof in stand te houden. En dat kan nu niet.” Met haar zijn nog een voormalige leerlinge van het Islamitisch College Amsterdam en haar vader in het gelijk gesteld.

Het ministerie van Onderwijs maakte in februari 2011 bekend het Islamitisch College te sluiten, wegens onvoldoende leerlingen en kwaliteit. Bijna honderd moslimouders besloten hun kinderen in het nieuwe schooljaar thuisonderwijs te geven. Binnen een redelijke afstand van Amsterdam was geen andere school voor islamitisch voortgezet onderwijs, en een niet-islamitische school was geen optie.

Wethouder Lodewijk Asscher, verantwoordelijk voor handhaving van de leerplicht in Amsterdam, ging ertegen in. Hij voerde gesprekken met de ouders en leerlingen. De meeste leerlingen gingen alsnog naar een reguliere school. Tegen vijf ouders die volhardden in hun standpunt, deed hij aangifte van ontduiking van de leerplicht. Ze werden veroordeeld. Twee ouders procedeerden verder en kregen afgelopen april in hoger beroep gelijk.

Die uitspraak opent volgens onderwijswethouder Asscher de weg voor islamitische ouders om hun kinderen thuis te houden. Nu is ‘Den Haag’ aan zet, wat hem betreft. Hij heeft de minister van Onderwijs geschreven dat de mogelijkheid van thuisonderwijs moet worden geschrapt, of dat het toezicht scherper moet. Asscher: „Er is nu helemaal geen toezicht en daar maak ik mij bij deze groep leerlingen zorgen over. Zijn ouders wel in staat zelf les te geven? Als dat niet zo is, kun je spreken van geestelijke verwaarlozing.”

Voorzitter Carry Roozemond van Ingrado, de belangenvereniging van 412 afdelingen leerplicht van gemeenten, is ook niet blij met de rechterlijke uitspraak. „Het zijn nu maar twee meisjes, maar het is een glijdende schaal. Ze missen door thuisonderwijs toch de hoognodige omgang met andere leeftijdgenoten. Ouders ontzeggen de meisjes kansen om zich zelf te ontwikkelen.”

De Universiteit van Amsterdam schatte drie jaar geleden dat 235 leerlingen in Nederland thuisonderwijs krijgen. Het is onbekend hoeveel van hen van islamitische afkomst zijn: er mag niet worden geregistreerd op basis van geloof of etniciteit. De cijfers worden per gemeente bijgehouden. Landelijk overzicht ontbreekt.

Volgens haar woordvoerder is minister Van Bijsterveldt (Onderwijs, CDA) geen partij in de zaak rond de twee Amsterdamse meisjes, maar wil ze wel voorwaarden stellen aan de kwaliteit van het vervangend onderwijs door de ouders. Zo zouden ouders elk jaar een plan van aanpak moeten indienen en een certificaat moeten hebben waaruit blijkt dat zij het Nederlands voldoende beheersen. Ook moeten ouders en kind elk jaar een gesprek hebben met de leerplichtambtenaar.

Fatima Bhourkis maakt zich geen zorgen over toezicht op het thuisonderwijs: „Ik werk hard. Ik kan een schema laten zien dat ik nauwgezet volg. Met Arabisch en Frans helpen mijn ouders. Met de andere vakken, zoals Nederlands, vraag ik hulp aan mensen om mij heen. Ik doe regelmatig toetsen op internet. Ik doe dus wat ik moet doen.”

Ze hoopt volgend jaar haar havo-diploma met een staatsexamen af te sluiten. Misschien gaat ze dan verder met een vwo-opleiding maar het kan ook hbo worden. „Voor een hbo-opleiding blijf ik niet thuis. Dan ga ik gewoon weer samen met andere studenten in de schoolbanken zitten.”