Aanklagers: Breivik is ontoerekeningsvatbaar

De aanklagers achten Breivik ontoerekeningsvatbaar, zo formuleerden zij vandaag in hun eis tegen de Noor die vorig jaar 77 mensen vermoordde. Foto Reuters / Berit Roald

De aanklagers achten Anders Behring Breivik ontoerekeningsvatbaar. Dat blijkt uit de aanklacht die zij vandaag formuleerden tegen Breivik, die wordt berecht voor de moord op 77 mensen vorig jaar in Noorwergen. De eis is een belangrijke indicator voor de uiteindelijke uitspraak.

Journalist Luuk Mulder, die bij de zitting aanwezig is, meldt op Twitter:

Twitter avatar luukjmulder Luuk Mulder De openbaar aanklager Svein Holden gaat voor ontoerekeningsvatbaarheid bij Anders Behring Breivik. Er is te veel twijfel.

In het slotpleidooi zei aanklager Svein Holden dat er niet kan worden uitgesloten dat Breivik niet psychotisch was tijdens de massamoord op 22 juli vorig jaar. De aanklagers Holen en Inga Bejer Engh vragen daarom om psychiatrische zorg, en niet om een gevangenisstraf. Wel hield Holden in zijn pleidooi de mogelijkheid open dat de rechter een andere conclusie zal trekken. In dat geval wordt een gevangenisstraf van 21 jaar geëist.

Bij het verlaten van de zaal bracht Breivik zijn rechts-extremistische vuistgroet. De gebalde vuist hief hij ook tijdens de eerste drie dagen van het proces, maar hij moest daar op verzoek van zijn advocaten mee stoppen. Breivik heeft eerder aangegeven in hoger beroep te gaan als hij ontoerekeningsvatbaar zou worden verklaard.

Oordeel geestesgesteldheid groot belang voor rechtszaak

Of Breivik wel of niet toerekeningsvatbaar is, is van groot belang voor de rechtszaak omdat dat bepalend is voor de strafrechtelijke aansprakelijkheid van Breivik. Als Breivik schuldig wordt bevonden en toerekeningsvatbaar wordt verklaard, kan de 33-jarige Noor 21 jaar achter de tralies verdwijnen. De celstraf kan worden verlengd als Breivik geacht wordt een gevaar voor de samenleving te zijn.

Als hij daarentegen ontoerekeningsvatbaar wordt verklaard, kan hij tbs met dwangverpleging opgelegd krijgen. Dan wordt iedere drie jaar opnieuw beoordeeld of hij ‘genezen’ is en vrijgelaten kan worden. Breivik is er alles aan gelegen om toerekeningsvatbaar te worden verklaard. Hij heeft bekend dat hij de aanslagen in Oslo en op het eiland Utøya heeft gepleegd, maar ontkent daarmee een misdaad te hebben begaan. Luuk Mulder twitterde voor aanvang van de zitting:

Twitter avatar luukjmulder Luuk Mulder Van de 42 dagen die het proces tot nu toe geduurd heeft is dit de belangrijkste dag.

Deskundigen waren verdeeld

De aanklagers Engh en Holden moesten hun eis formuleren op basis van tegenstrijdige verklaringen van experts. Deskundigen waren verdeeld in hun oordeel over de geestesgesteldheid van Breivik. De psychiaters Torgeir Husby en Synne Sørhe oordeelden dat Breivik ontoerekeningsvatbaar is omdat hij zou lijden aan paranoïde schizofrenie. Maar dat rapport werd zwaar bekritiseerd, omdat ze geen kennis zouden hebben van de terminologie die extreemrechts hanteert en Breiviks politieke verklaringen onterecht zouden hebben geïnterpreteerd als symptomen van schizofrenie.

Naar aanleiding van die kritiek gaf de rechter opdracht tot een tweede onderzoek naar de geestelijke gesteldheid van Breivik door andere psychiaters. Die kwamen tot de conclusie dat Breivik wel toerekeningsvatbaar is en dus een celstraf opgelegd kan krijgen. Husby en Sørhe verklaarden vorige week in de rechtszaal echter bij hun oorspronkelijke oordeel te blijven.

    • Mirjam Remie