Telefoneren met de jaren zestig

De Van Waveren tapes. Regie: Wim van der Aar. In: 3 bioscopen.***

Prachtig verhaal. Filmmaker en archiefbeeldverzamelaar Wim van der Aar vond in 1996 op de rommelmarkt op het Amsterdamse Waterlooplein een doos geluidsbanden waarop ene Guido van Waveren in de jaren zestig en zeventig zijn telefoongesprekken bleek te hebben opgenomen. Het was het begin van een speurtocht. Wie was die Van Waveren? Waarom nam hij zijn telefoongesprekken op? En als allerbelangrijkste: welke ontbrekende puzzelstukjes zijn er nodig om de geluidsfragmenten over een dominante moeder, de behoefte aan allerhande psychotherapieën en de vrije seksuele moraal van de jaren zestig en zeventig op de juiste plek te kunnen leggen?

Het had misschien voor de hand gelegen om er een radiodocumentaire van te maken. Van der Aar had nauwelijks beschikking over beeldmateriaal van Guido (die leefde van 1944 tot 2006) en de welgestelde Heemsteedse familie waaruit hij stamde. Hij reconstrueerde Van Waverens eenkamerwoning in de Amsterdamse Pijp, filmde zichzelf daar terwijl hij via de telefoon getuigen uit die tijd probeert te achterhalen en strooide er nog allerhande grofkorrelige sfeerbeelden doorheen. Interessant is de versmelting die zo optreedt tussen de documentairemaker en zijn onderwerp. Zonder ooit zijn gezicht te kunnen zien, kun je je voorstellen dat Van der Aar zelf Van Waveren is, eindeloos aan de telefoon, zonder ooit helemaal precies een antwoord te vinden op zijn vragen.

Dat Van der Aar ook nog een jungiaanse therapeute en een handschriftexpert voor de camera haalt om conclusies te trekken over de manier waarop Guido zich tot zijn ouders verhield, voelt ongemakkelijk.

Dat is het dilemma van iedereen die met gevonden beelden en geluiden werkt. Je neemt iets van het leven van een ander, en maakt daar je eigen verhaal van. Daarbij moet je misschien ook niet te respectvol zijn. In De Van Waveren tapes wordt een middenweg bewandeld. Er zijn, zoals we in een cruciaal telefoongesprek met een van Guido’s ex-vriendinnen horen, immers nog levende mensen bij betrokken. Maar een film mag dat soort emoties best wat meer op de spits drijven. En je niet alleen laten concluderen dat de film een goed verhaal vertelt. Maar ook laten twijfelen of dat verhaal niet bijna te mooi is om waar te zijn.