Te koop: 360 meter beton in de Noordzee

In 1991 werd de Scheveningse Pier voor één gulden door Van der Valk gekocht. En nu – middenin de crisis – staat het 360 meter lange bouwwerk weer te koop.

‘De pier hoorde ruim veertig jaren bij Scheveningen als een waaier bij een geisha.” Op 19 mei 1961, de dag van de officiële opening van de huidige Scheveningse Pier door prins Bernhard, dacht de Nieuwe Rotterdamse Courant met weemoed terug aan de oude houten pier uit 1901. Een brand in het paviljoen maakte in 1943 een einde aan het bouwwerk. Daarmee ging „meer verloren dan een op 318 stalen palen rustende, 6.300 vierkante meters grote stellage”, aldus de NRC destijds. Want als je een geisha haar waaier afneemt „mist zij meer dan alleen maar een zijden of papieren voorwerp”. De krant gaf zijn goedkeuring aan het nieuwe bouwwerk, zij het met een slag om de arm.

Decennialang bleek ook de nieuwe Pier een publiekstrekker, maar het circa 360 meter lange bouwwerk verloor langzaam zijn glans. Ook de concurrentie van steeds grotere en professionelere strandtenten en restaurants aan de boulevard speelden de Pier parten, bezoekersaantallen liepen terug. Een grondige renovatie in 1999 en het schrappen van entreegeld in 2004 hebben het tij niet kunnen keren. Rond 2000 trok de Pier jaarlijks zo’n 600.000 betalende bezoekers, na 2004 liep dat terug tot naar schatting 400.000 tot 500.000 bezoekers per jaar.

De Pier is vijftig jaar na de bouw nog altijd een „icoon”, vinden Eddy (46) en Diane (44) van Dijk uit Kampen. Maar Eddy van Dijk ziet ook dat het nodige aan de Pier moet gebeuren. „Het is een oude bende. Volgens mij zijn er miljoenen euro’s nodig om ’m op te knappen.”

Maar eigenaar Van der Valk is niet van plan om die investeringen te doen: afgelopen maart werd de Pier te koop gezet. Eerder deze maand maakte het horecaconcern bekend de exploitatie van het restaurant en casino per 1 december te stoppen, mede wegens de „huidige economische situatie”.

Er gingen al jaren geruchten dat het horecaconcern van de Pier afwilde, maar de timing van de verkoop – middenin een (vastgoed-)crisis – is opmerkelijk. Van der Valk stelt de miljoenen die nu naar de Pier gaan beter in andere zaken te kunnen steken. Het bedrijfsonderdeel ‘hotels en restaurants’, waar de Pier onder valt, maakt al jaren verlies. De overkoepelende bv van de Pier kampt met een negatief eigen vermogen van ruim 3,6 miljoen euro, volgens de meest recente jaarcijfers uit 2010.

In 1991 kocht Van der Valk de Pier voor één gulden van Nationale Nederlanden. Nu wil het horecaconcern een ‘marktconform bedrag’ voor de Pier. Myrna van den Oever verwacht dat Van der Valk de investeringen in de Pier, door het familiebedrijf geschat op minimaal 20 miljoen euro, wil terugverdienen. Van den Oever is adjunct-directeur van Beheerskantoor Scheveningen BV, dat de Pier voor Nationale Nederlanden beheerde. Het verzekeringsconcern slaagde er volgens haar nooit in geld te verdienen aan de Pier. „Over het vinden van een juiste bestemming heeft al menigeen zijn hoofd gebroken.”

De ‘aanwendingsmogelijkheden’ zijn bij de Pier zeer beperkt, zeggen makelaars en investeerders desgevraagd. Van den Oever: „Je kan er een zwembad op plaatsen, maar dan zakt-ie door z’n pootjes. Of je kunt Bryan Ferry laten optreden, maar die hoeveelheid publiek kan de Pier niet aan.” Een plan van Van der Valk om een hotel op de Pier te bouwen, bleek in het verleden onhaalbaar. Volgens Van den Oever was Nationale Nederlanden in 1991 „heel erg blij dat ze voor een gulden afscheid konden nemen van de lasten”. Omdat zeewater, wind en zand vrij spel hebben op de Pier zijn de onderhoudskosten aanzienlijk. „Als Nationale Nederlanden en Van der Valk de Pier niet rendabel kunnen maken, wie dan wel? De Pier lijkt me voor niemand een gouden investering.”

Ook Hennie van der Most vindt de Pier „helemaal niks”, laat hij via een woordvoerder weten. Deze investeerder bezit verschillende horecagelegenheden en pretparken op markante plekken, zoals een hotel in een voormalige watertoren langs de snelweg bij Zwolle. Ooit toverde hij een kerncentrale in het Duitse Kalkar, niet ver van de Nederlandse grens, om tot een attractiepark. Bij een bezoek aan Scheveningen kwam de investeerder al snel tot de conclusie dat op de Pier geen geld valt te verdienen. „Die palen zijn helemaal verrot, er moet zoveel aan gebeuren. Je kunt de Pier beter afbreken.”

Die mening wordt op een winderige vrijdagmiddag gedeeld door diverse passanten. Ze spreken van „vergane glorie” en pleiten voor nieuwbouw. Het icoon is verworden tot een betonnen blok aan het been van Van der Valk. Volgens het horecabedrijf hebben „partijen uit binnen- en buitenland” bij de makelaar informatie opgevraagd, maar een serieuze overnamekandidaat heeft zich nog niet aangediend. Geruchten over gesprekken met een Chinese investeerder betitelt Rob van der Valk namens het familiebedrijf als „volstrekte onzin”.

Volgens verantwoordelijk wethouder Marnix Norder (PvdA) moet de Pier een plek worden „waar je je partner ten huwelijk vraagt en waar iedere Nederlander een bijzondere herinnering aan heeft”. Toch heeft de gemeente Den Haag volgens Norder geen interesse om de Pier over te nemen, zelfs niet voor één euro.

Aad Rog opende 6,5 jaar geleden ‘De Pier Poffertje en Pannenkoeken’, aan het einde van de Pier. Rog heeft zijn zaak van binnen flink opgeknapt. Maar dan de buitenkant van zijn restaurant, waarvoor Van der Valk verantwoordelijk is. Hij wijst naar de ramen. „Bij slagregen waait het water hier zo naar binnen. Dan kunnen de mensen niet aan de tafeltjes bij het raam zitten.” Van der Valk weigert er volgens hem iets aan te doen.

Hetzelfde geldt voor de verrotte en verroeste trap die naar de personeelsingang leidt. „Levensgevaarlijk”, vindt Rog het. „Wij moeten nu gerechtelijk gaan afdwingen dat de boel onderhouden wordt.”

Overal op de Pier is het verval te zien; van losliggende stenen tot roestplekken en van afgebladderde verf tot leegstaande winkelpanden. In september brak er brand uit op het ‘Schateiland’, met speelautomaten voor kinderen. Dit deel van de Pier werd ontmanteld en ligt er nu verloren bij. Ondernemers op de Pier en in de rest van de badplaats vrezen verdere verloedering als Van der Valk is vertrokken. Zolang Van der Valk eigenaar is, zal het „noodzakelijk onderhoud” blijven doen, verzekert het familiebedrijf.

‘Sexy Hotstuff’ – voor de „mooiste en sexy lingerie” – moet het van passanten hebben, vertelt eigenares Yvonne de Zwart. Als het restaurant en casino van Van der Valk aan het einde van het jaar dicht zijn, zal zij dat gaan merken in de omzet. „Ze willen ons weg hebben, het is een duidelijke strategie.” Haar collega-ondernemer Rog: „Een Pier zonder huurders is natuurlijk makkelijker te verkopen.” Het familiebedrijf bestrijdt dat het de huidige huurders weg wil pesten. Ondanks alle tegenslagen houdt Rog geloof in een succesvolle toekomst voor de Pier. Een nieuwe investeerder kan van het bouwwerk weer de publiekslieveling van weleer maken, denkt de ondernemer. „Het blijft trekken. Kijk nou, je zit bovenop zee. Zo’n mooie plek als deze heb je nergens.”