Speculaties rond shuttle-missie

Een jaar en drie maanden lang draaide een Amerikaans onbemand ruimteveer om de aarde. Het Pentagon wil niet vertellen wat de X-37B daar deed.

De onbemande minishuttle X-37B na zijn landing op luchtmachtbasis Vandenberg in Californië, zaterdag 16 juni. Het ruimteveer draaide 469 dagen lang om de aarde. Het linkerbeeld is met een infrarood-videocamera gemaakt. Te zien is dat de neus van de shuttle warm werd toen het tijdens de landing de atmosfeer binnenkwam. Foto’s Reuters

Op de luchtmachtbasis Vandenberg in Californië landde afgelopen zaterdag de Boeing X-37B, een onbemande, kleine versie van de spaceshuttle. Het 9 meter lange ruimteveer had 469 dagen in een baan om de aarde gedraaid. Dat was een absoluut record voor een herbruikbaar ruimtevaartuig, reden waarom tal van televisiecamera’s langs de landingsbaan stonden.

De automatische maar feilloze zachte landing was een publicitaire opsteker voor de Amerikaanse luchtmacht die dit X-37B-program bestiert. Maar niemand weet wat dit ruimteveertje al die tijd in een baan om de aarde heeft gedaan. Althans niemand die niet aan officiële geheimhouding is gebonden.De X-37B voerde, aldus een nietszeggend persbericht van het Pentagon, „on-orbit experimentation” uit. Speculaties over wat het ruimteveertje echt deed, zijn er genoeg.

De X-37B, of Orbital Test Vehicle 2 (OTV-2) zoals het ruimteveertje ook wel heet, zou je ruimtetechnologisch antiek kunnen noemen. De ontwikkeling begon al in 1999 bij Phantom Works, het onderzoekscomplex van Boeing waar in het diepste geheim vliegend defensiematerieel wordt ontwikkeld.

Het vehikel belandde eerst onder de hoede van de civiele NASA om, officieel, allerlei onschuldig klinkende zaken te testen. Maar het Defense Advanced Research Projects Agency (DARPA), een technisch onderzoeksinstituut van het Pentagon, nam het X-37-program over – en liet de exacte functie van het program onder de radar verdwijnen.

In 2010 schoot een zware draagraket de eerste X-37B de hoogte in. Onderminister van de luchtmacht Gary Payton zei ter gelegenheid daarvan dat „we op dit moment vooral de buitenkant van het apparaat willen laten zien, niet wat zich binnenin afspeelt”. Daarmee joeg hij de speculaties alleen maar aan. Die eerste missie duurde zeven maanden.

De belangrijkste eigenschap van de X-37B is zijn grote manoeuvreerbaarheid, die hem geschikt maakt voor inlichtingenmissies waartoe spionagesatellieten niet in staat zijn. De meeste van die kunstmanen draaien vaste en dus voorspelbare baantjes langs het zwerk. De weinige ‘ruimteogen’ die zichzelf wél met stuwraketjes kunnen bijsturen, zoals de Amerikaanse Keyhole, moeten spaarzaam met de raketbrandstof omgaan omdat bijtanken een complexe operatie is – als het al kan.

Voormalige medewerkers van de Amerikaanse luchtmacht en inlichtingendiensten hebben meer taken geopperd. Het maken van gedetailleerde opnames van de modernste Chinese en Russische spionagesatellieten; proefnemingen met wapensystemen die bij een hightechconflict vijandelijke satellieten kunnen uitschakelen; en het testen van sensoren en aanverwante apparatuur voor toekomstige Amerikaanse satellieten.

Dat laatste lijkt een logisch doel van de X-37B. Maar dat zal niet de enige functie van het ruimteveertje zijn, aangezien dat al die geheimzinnigheid niet rechtvaardigt.

Over één speculatie gonsde het op de militaire blogs en op de site van de BBC: dat de X-37B in maart vorig jaar was gelanceerd om het Chinese ruimtestation Tiangong-1 (‘hemels paleis’) te schaduwen. Maar daarmee maakten de experts snel korte metten. OTV-2 was vóór de lancering van Tiangong afgevuurd en, belangrijker nog, de banen van de twee kunstmatige hemellichamen die door amateurs waren gevolgd, kruisten elkaar op grote afstand en met een relatieve snelheid van 29.000 km/uur. ‘Schaduwen’ was onmogelijk.

Intussen heeft Boeing, de bouwer van de X-37B, plannen wereldkundig gemaakt om een grotere versie te bouwen, de X-37C, die grotere sensorladingen kan vervoeren maar mogelijk ook ruimte biedt aan astronauten. Of deze variant er komt, valt te betwijfelen: de X-37B figureert op de lijst met potentiële bezuinigingen.

Er is één partij die intussen wel lijkt te zijn overtuigd van het nut van zulke ruimteveertjes: het Chinese ministerie van Defensie. Het televisiekanaal van het Volksbevrijdingsleger vertoonde in 2007 beelden van een bommenwerper met onder de romp een testvehikel, de Shenlong, dat veel weg had van de X-37B. Voor zover bekend heeft deze „goddelijke draak” nog geen rondje om de aarde gedraaid.