Org. in zw. weer zkt. jonge soldaten

De krijgsmacht moet zwaar saneren, en heeft toch nieuw personeel nodig. Wat nodig is, is een nieuwe vechtmissie voor stoere mannen.

Een flitsend filmpje waarin zwaarbewapende mariniers een gekaapt schip van piraten bevrijden, maar waarin ook een macho in uniform een baby in een ontwikkelingsland een flesje geeft. Posters waarop een jongen op gympen met een laptop in zijn linkerhand over een hindernisbaan klautert. De nieuwe wervingscampagne van defensie is overal. Onder de noemer ‘werken bij defensie, je moet het maar kunnen’ wil de krijgsmacht jongeren laten zien hoe stoer en vooral hoe divers het werk is.

Minister Hans Hillen (Defensie, CDA) kondigde in april 2011 bezuinigingen op zijn departement aan. Die zouden leiden tot het verlies van 12.000 banen (van de 70.000), en ontslag voor 6.000 mensen. De rekrutering van militairen viel stil. Uitbundig werven werd ongepast gevonden, op een moment dat voor veel collega’s ontslag dreigde. En werven is bovendien gewoon duur. „Het afgelopen jaar hebben we heel veel gedaan om uit te stralen dat we níét aantrekkelijk zijn als werkgever”, zei Hillen vanochtend in de Tweede Kamer.

Maar na een jaar pauze mag werven weer, móét het weer.

„Ook als er bezuinigd wordt, heeft defensie elk jaar 4.000 nieuwe mensen nodig”, zegt Hans Leijh. Hij was tot eind vorig jaar luitenant-generaal en de directeur personeel op het ministerie. „Om dat te bereiken zijn 10.000 kandidaten nodig. De meerderheid valt af in de keuringen.”

Uit een intern rapport van Defensie dat gisteren via deze krant naar buiten kwam, blijkt dat op het ministerie zelf sterke twijfels zijn over de resultaten van de nieuwe campagne. „De verwachtingen zijn niet hooggespannen voor de werving van manschappen en onderofficieren”, staat in het document. Dat vermeldt ook grote zorg over het vrijwillig vertrek van bijna 2.100 medewerkers in de eerste vier maanden van dit jaar.

Uit het rapport doemt een beeld op van een krijgsmacht waarin jonge mensen zich niet meer thuis voelen. De zogeheten ‘irreguliere uitstroom’ wordt namelijk niet veroorzaakt door het vertrek van de oudere militairen en burgers in hogere functies die Hillen kwijt wil. Dit jaar hebben duizenden van hen een ‘knelpuntbrief’ gekregen met de oproep op te stappen en zo ontslag van een collega te voorkomen. Het aantal reacties daarop is „enkele tientallen” laat het ministerie weten.

Rob Hunnego, van de gezamenlijke officierenverenigingen GOV, maakt zich ernstige zorgen. „In plaats van te verjongen, is defensie verder aan het vergrijzen”, zegt hij. „Dat heeft grote gevolgen voor de belangrijke buitenlandse missies. Die draaien op de jonge manschappen, onderofficieren en officieren. Daarvan stromen er veel te weinig in, terwijl er ook duizenden vertrekken omdat ze het niet meer zien zitten.

Wat Hunnego betreft mag defensie nog blij zijn met de recessie. „Als de arbeidsmarkt beter was, kwamen er helemaal geen jonge mensen meer werken.”

Dat is precies wat oud-personeelsdirecteur Hans Leijh ongerust maakt. „De moeite die defensie moet doen om goede mensen aan te trekken is van alle tijden. Maar economisch zou dit een periode moeten zijn waarin we kunnen oogsten. Dat dit niet lukt op een arbeidsmarkt waarop veel schoolverlaters niet aan de bak komen, heb ik nog nooit gezien.”

Hij wijt dat aan de bezuinigingen en het imago dat daarbij hoort. „Het huidige beeld van defensie is dat van een krimpende organisatie in onzekerheid.” En jongeren kiezen niet in hun eentje voor een baan bij defensie. „De invloed van ouders is erg groot. Die zeggen nu: jongen, heb je daar straks nog wel een baan?”

Opvallend is dat Leijh en Hunnego allebei zeggen dat het staken van de missie in Uruzgan een cruciale factor is voor de afnemende interesse. „Mensen gaan bij defensie voor de uitdaging en het avontuur”, zegt Leijh. „Bij het zien van beelden die missie dachten ze: dat willen wij ook! De politietraining in Kunduz heeft dat effect niet.”

De aankomende verkiezingen brengen weer nieuwe onzekerheid, want veel partijen willen nog meer in defensie snijden.

„Zolang meer en meer bezuinigingen boven de markt hangen”, zei minister Hillen vanochtend, „wordt het beeld voor jonge mensen wel erg duister.”