Jaar uitstel voor nieuwe vakbond

Oud-staatssecretaris Jetta Klijnsma wil zaterdag een nieuwe vakbeweging oprichten. Maar dat is voorlopig uitgesteld. Er is al wel een nieuwe voorzitter.

Hij zou de interim-voorzitter worden van de FNV-oude stijl én de leider van De Nieuwe Vakbeweging. Met als belangrijkste taak om binnen een jaar de huidige FNV op te heffen en vorm te geven aan die gemoderniseerde beweging. Op 23 juni, aanstaande zaterdag, zou die nieuwe vakbeweging formeel worden opgericht, zo was de bedoeling van oud-staatssecretaris Jetta Klijnsma (PvdA).

Maar de kandidaat-voorzitter die zij gisteren naar voren schoof, partijgenoot en oud-Tweede Kamerlid, Ton Heerts (PvdA), krijgt geen dubbelfunctie. Hij wordt voorzitter van de oude FNV, zoals zijn voorganger, Agnes Jongerius dat ook was.

Wat aanstaande zaterdag het oprichtingscongres van die nieuwe vakbeweging had moeten worden, zal in de praktijk een onderonsje van de FNV-top zijn. Er wordt daar wel de intentie uitgesproken om die vakbeweging op te richten. Maar de oude vakbond blijft voorlopig intact.

Afgelopen januari kreeg Klijnsma de opdracht om de aan interne machtstrijd ten onder gegane vakbeweging zo snel mogelijk vorm te geven en een tijdelijk voorzitter aan te dragen. Klijnsma presenteerde vorige maand haar ‘blauwdruk’. Een beweging met een direct gekozen voorzitter en een ledenparlement. En om de leiderschapscrisis in de top van de FNV te beslechten, wilde zij de twee grote bonden, FNV Bondgenoten en Abvakabo opsplitsen, zodat die geen automatische meerderheid in dat ledenparlement zouden hebben.

Klijnsma herhaalde vorige week bij de presentatie van haar definitieve plannen dat het oprichtingscongres, op 23 juni, de plek zou zijn waar zij verantwoording zou afleggen aan de leden van de FNV. Maar een ledencongres is de bijeenkomst van dit weekend niet. De bondsvoorzitters zullen aanwezig zijn, aangevuld met een handvol kaderleden. En de dagelijkse leiding, het federatiebestuur mag aanschuiven.

Klijnsma’s blauwdruk voor die Nieuwe Vakbeweging speelt op dat congres ook nauwelijks een rol. Dat zal een compromisvoorstel zijn van zeven FNV-hoofdbestuurders, nadat er vorige maand in de FNV-top geen overeenstemming bereikt kon worden over Klijnsma’s plan. De oprichting van die nieuwe vakbeweging wordt daarin doorgeschoven naar medio volgend jaar, net als de komst van dat rechtstreeks gekozen ledenparlement.

De huidige federatieraad, de afgelopen anderhalf jaar het podium van de machtstrijd in de top van de FNV, blijft, in dezelfde personele samenstelling, ook tot volgend jaar mei functioneren.

Vorige week haakten de seniorenorganisatie ANBO, FNV Mooi en FNV Zelfstandigen in de Bouw af. Omdat de beloofde vernieuwing van de vakcentrale onvoldoende van de grond was gekomen. Naar verwachting zullen meerdere, met name kleinere bonden in de loop van dit jaar alsnog afhaken.

De drie grootste bij de FNV aangesloten bonden – Bondgenoten, Abvakbo en FNV Bouw – tekenen de intentieverklaring zaterdag wel. Want het gevaar van versplintering is voor hen afgewend. „Grote bonden hoeven niet meer op te splitsen”, aldus Bondgenoten.

Eind vorig jaar concludeerden senator Han Noten en voormalig SER-voorzitter Herman Wijffels in een analyse over de FNV dat het de 19 bondsvoorzitters ontbrak aan individueel leiderschap en organisatievermogen. Beoogd voorzitter Ton Heerts moet het in zijn nieuwe functie met diezelfde voorzitters doen. Alleen Jongerius en haar rechterhand in het federatiebestuur, Peter Gortzak, stappen op. Heerts trad in 1993 toe tot het bestuur van de CNV. In 2003 werd hij lid van het FNV-federatiebestuur.

    • Jos Verlaan