‘Een agent schopt meestal niet voor niets’

Iemand filmde een arrestatie met op het oog onnodig geweld. Of diende het een doel? „Als een agent zegt: ‘je moet hier weg’, dan moeten we als burger gehoorzamen.”

Beeld van schoppen door agente op de Riederlaan in Rotterdam-Zuid.

Politie op straat: een dankbaar onderwerp voor mensen met mobiele telefoons. Criminaliteit op straat: idem. Filmpjes van burgers leiden er regelmatig toe dat de politie zaken sneller kan oplossen, zegt een woordvoerder van de politie Rotterdam Rijnmond. „In die zin kan het zeker bijdragen aan politieonderzoek.”

Anderzijds is er veel kritiek op de politie als op YouTube is te zien dat agenten bij een aanhouding geweld hebben gebruikt. Zoals vorige maand tegen een Italiaanse toerist in Amsterdam, die tegen de richting in zou hebben gefietst. En deze week tegen een dronken man in Rotterdam-Zuid. Jaap Timmer, universitair hoofddocent politie- en veiligheidsstudies aan de Vrije Universiteit, vindt dat dergelijke beelden de politie nopen beter uit te leggen dat geweld bij hun werk hoort. „Het is een misverstand dat de politie pas geweld mag gebruiken als de burger geweld gebruikt.”

Is het niet hoe dan ook verkeerd als een politieman iemand schopt die zich niet verzet?

„Volgens de Politiewet, artikel 8, mag de politie geweld gebruiken als een doel binnen zijn taak niet op een andere manier te bereiken is. Dat is ter beoordeling van de agent.

„Agenten lopen op straat om een taak uit te oefenen: het handhaven van de openbare orde. Als een agent zegt: ‘je moet hier weg’, dan moeten we als burger gehoorzamen. Doen we dat niet, dan plegen we een strafbaar feit. ”

En dan mogen we een schop verwachten?

„De politie zou beter moeten uitleggen wat de rechten en plichten zijn van burgers en de politie ten opzichte van elkaar in de openbare ruimte.”

Op het filmpje uit Rotterdam-Zuid zien we toch grof geweld tegen een weerloze man?

„Maar je weet niet op welk moment de maker van het filmpje daar aankwam. De man kan in een eerder stadium heel agressief geweest zijn. Het is zaak dat de politie dit grondig onderzoekt, en dat gebeurt ook.”

Mensen vinden ook weleens dat de politie te weinig gezag uitstraalt.

„Die discussie hebben we ook. ‘Ze doen toch niks’, is het verwijt. Doen ze eens iets, is het weer niet goed. Je kunt het gezag van de politie vergelijken met het ouderlijk gezag. Dat moet beschermend, warm en verzorgend zijn. Af en toe moet je grenzen aangeven en daarnaar handelen. Natuurlijk kan het ook weleens misgaan. Agenten maken ook fouten.”

Maar een schop op zijn tijd komt het gezag ten goede?

„Het is niet het primaire doel van een schop om gezag te vestigen. Doel is het kunnen uitoefenen van de taak.”

Vergroten smartphones de democratische controle op de politie?

„Tot op zekere hoogte. De politie verricht per jaar 200.000 tot 250.000 aanhoudingen. Bij een paar procent wordt geweld gebruikt. Een klein deel daarvan wordt gefilmd. Vervolgens hebben allerlei mensen er een oordeel over die er niet over kunnen oordelen. Omdat ze niet weten wat eraan voorafging.”