Opinie

    • Margriet Oostveen

Dorp redt bieb

Hun bibliotheek krijgt de populaire damesporno Vijftig tinten grijs dus nog niet te pakken. Gewilde titels worden snel uit het gezamenlijk boekendepot weggekaapt door andere dorpen.

Dit vertelden Juul de Bont en Jolande Verbeeten, terwijl ik aan hun leestafel braaf in een stuk ‘Bèkske koek’ hapte.

„We kunnen haar een stuk Bèkske koek geven”, had Jolande gezegd.

Juul: „Ja. Dat is een leuk idee.”

Ze zijn bestuurslid van de bibliotheek van Vierlingsbeek: een Brabants dorp van 2.500 inwoners aan de Maas. Dit is de eerste bibliotheek in Nederland die door de leden zelf is overgenomen om sluiting te voorkomen. De koek, gemaakt door de plaatselijke bakker, is één van vele manieren om geld in te zamelen.

Vierlingsbeek hoort bij de gemeente Boxmeer. Eind 2010 bezuinigde een coalitie van toen nog SP, CDA en lokale partijen de bibliotheek weg. Het dorp was zó kwaad dat binnen 24 uur een reddingsoperatie op poten stond. Toen hadden al 500 inwoners 10 euro toegezegd.

Nu heeft de Stichting Bibliotheek Vierlingsbeek 1.100 leden – bijna de helft van het dorp. In ruil voor hun gebruikelijke lidmaatschap en 10 euro extra mag de bibliotheek de inventaris (14.000 titels), het uitleensysteem en de digitale databanken gebruiken van ‘BiblioPlus’, een gezamenlijk depot van gefuseerde bibliotheken uit de omgeving. Vierlingsbeek is daartussen dus de enige die op eigen houtje meedoet. Twintigduizend euro voor het pand en voor gas en licht komt van plaatselijke sponsors en inzamelacties. Dertig vrijwilligers houden de bibliotheek zes dagen per week open en maken de wc’s schoon.

In Nederland worden naar verwachting 300 bibliotheken wegbezuinigd: collateral damage van de heersende mode om boeken als een elitedingetje weg te zetten. Wrang detail: terwijl Juul de bibliotheek van Vierlingsbeek aan het redden was, werd zij ontslagen als medewerkster van de afgeslankte bibliotheek van Venray. Nu doet ze dus hetzelfde werk, maar gratis.

In Vierlingsbeek werd de reddingsactie een motor van het sociale leven. Inzamelacties werden feesten, in een dorp waar nooit veel gebeurde. De bibliotheek verhuurt nu opvangruimte aan kinderen met een verstandelijke beperking. Iemand begon er een cursus Chi Neng („Ja iets met mindfulness, zeg maar”). Wandelaars van het nabijgelegen Pieterpad kregen er een speciale tafel. De VVV wil daardoor nu ook een vestiging in het dorp openen. Zelfs de plaatselijke jeugd doet gezellig mee – die zamelt geld in met een ‘biercantus’: zingend bier uit laarzen drinken voor de bieb.

The New York Review of Books publiceerde begin deze maand een prachtig pleidooi voor bibliotheken, van de Britse schrijfster Zadie Smith. Het zijn de laatste plaatsen waar mensen nog kunnen samenkomen zonder „ziel of portemonnee” te hoeven inleveren, schreef Smith. In Vierlingsbeek zijn ze het daar volmondig mee eens. Wat ze er verder ook lezen.

    • Margriet Oostveen