De Tweede Doorgangskamer

De Brabantse gemeente Helmond, met bijna 89.000 inwoners een middelgrote plaats, krijgt een nieuwe burgemeester. Het is de 52-jarige Elly Blanksma, op dit moment nog Tweede Kamerlid voor het CDA. Zij kwam in 2006 in de Kamer, bij de verkiezingen van 2010 bezette zij de achtste plaats van de kandidatenlijst en op de CDA-conceptlijst voor de komende verkiezingen stond Blanksma prominent op plaats vier. Maar het hoeft dus niet meer. Blanksma kiest voor Helmond, een kans waar zij naar eigen zeggen „niet omheen kan”.

Het is het goede recht van een parlementariër na verloop van tijd naar een andere functie uit te zien. Daar komt bij dat Blanksma haar overstap ogenschijnlijk op een ordentelijke wijze heeft georganiseerd. Zij vertrekt vóór de verkiezingen. Er is in dit geval dus geen sprake van een tussentijds vertrekkend Kamerlid dat hierdoor onverantwoord omgaat met het gegeven kiezersmandaat. Of zij open kaart heeft gespeeld tegenover de CDA-kandidatencommissie, die haar zo hoog op de lijst zette, is iets anders. Maar dat is een interne partijkwestie.

Verontrustend is wel dat Blanksma de zoveelste volksvertegenwoordiger is die het na relatief korte tijd al weer voor gezien houdt. De omloopsnelheid van Kamerleden wordt steeds hoger.

Deels heeft dit te maken met het groeiend aantal tussentijdse verkiezingen. Nederland gaat op 12 september voor de vijfde keer in tien jaar naar de stembus. Maar het komt ook doordat het Kamerlidmaatschap in toenemende mate een interim-fase van een bredere beroepscarrière is geworden.

Het aantal Tweede Kamerleden met meer dan tien jaar ervaring bedraagt momenteel 22. Meer dan de helft van deze ‘veteranen’ is bij de komende verkiezingen niet meer verkiesbaar. Bijna de helft van de Tweede Kamer – 68 leden – zit er drie jaar of korter. Een combinatie van continuïteit en vernieuwing is altijd wenselijk. Maar op dit punt wordt de samenstelling van de Tweede Kamer nu wel erg onevenwichtig.

Dit wreekt zich bij de controlerende functie van de volksvertegenwoordiging. De afgelopen twee jaar stonden de parlementaire werkzaamheden voor een belangrijk deel in het teken van talloze complexe maatregelen om de economische en financiële crisis te bestrijden. Het nu vertrekkende CDA-Kamerlid Blanksma behoorde tot het selecte groepje Kamerleden dat enigszins de weg wist in deze wereld van het nationale en Europese crisismanagement. Zij is niet de enige voor wie een vervanger zal moeten gezocht. Ook de financiële deskundigen van SP en GroenLinks zijn niet herkiesbaar. Een te betreuren leegloop. Zeker op financieel terrein verdient de regering een krachtige tegenmacht.