Niemand is blij, toch komt-ie

Na langdurig debat krijgen Leiden en automobilisten een verbinding tussen A4 en A44. Burgers zijn teleurgesteld. Hun alternatief is afgewezen. De gedeputeerde: „Ik wil waar voor mijn geld.”

„Het ligt me als een steen op de maag”, zegt Harre van der Nat. Morgen zal de fractievoorzitter van de SP in Provinciale Staten van Zuid-Holland verklaren dat zijn partij over een week vóór het voorstel zal stemmen om langs Leiden een autoweg aan te leggen. „Maar dat wil niet zeggen dat ik ook voorstander ben”, aldus Van der Nat. „Eigenlijk zijn we tegen een weg.”

Al een jaar of zestig wordt in Zuid-Holland gesproken over de mogelijke aanleg. Onder meer SP’ers in de regio hebben flink actie gevoerd tegen de provinciale weg. Die moet de snelwegen A44 en A4 verbinden en daarmee de drukte in de stad Leiden verminderen. Maar bij de onderhandelingen voor een coalitie vorig jaar heeft de provinciale SP toch ingestemd, in ruil voor enkele andere punten: geen nieuwe kolencentrales, geen structurele bezuinigingen op jeugdzorg, extra steun voor openbaar vervoer, en een goede inpassing van de autoweg. Van der Nat: „We stonden bij de onderhandelingen alleen in ons verzet. Maar we wilden besturen. Ik heb er veel moeite mee. Ik sta hier niet eufoor in.”

Onlangs besloot het college van Gedeputeerde Staten de tachtigkilometerweg aan te leggen. Met steun van minister Schultz (Infrastructuur en Milieu, VVD) die 529 miljoen euro van in totaal 931 miljoen betaalt. Daarmee is deze Rijnlandroute een van de duurste stukjes autoweg in Nederland. Een krappe meerderheid in de Staten lijkt het plan te steunen.

Er is veel kritiek. Honderden burgers kwamen onlangs af op een avond waar verantwoordelijk gedeputeerde Ingrid de Bondt (VVD) tekst en uitleg kwam geven. Er zijn protestmarsen en actiedagen gehouden. Er zijn zevenduizend handtekeningen opgehaald. En het belangrijkste: een groep burgers maakte een alternatief plan; een tunnel onder een bestaande drukke stadsweg in Leiden, de Churchilllaan, die de twee snelwegen verbindt maar ook de stad Leiden beter bereikbaar wil maken.

De makers van dit plan hebben afgelopen jaar intensief samengewerkt met de provincie om een eerlijke vergelijking tussen de varianten mogelijk te maken. Gedeputeerde Staten volgden onlangs na maanden rekenen toch hun eerste voorkeur.

De burgers zijn „hevig teleurgesteld”. Teamleider Willem van der Pol van het burgerinitiatief: „We dachten dat we in een participatieproces zaten. Het leek hartstikke goed te gaan. Maar de laatste zes weken heeft de provincie de spelregels veranderd, afspraken geschonden en procedures aan d’r laars gelapt. Men heeft ons alternatief zwart gemaakt om het eigen plan door te drukken. Het lijkt wel een oostblokland.”

De provinciale weg klieft met een deels open tunnelbak het dorp Voorschoten. Auto’s zoeven straks langs de Leidse wijk Stevenshof. En de provinciale weg vernielt een deel van het landschappelijk schoon tussen Leiden en Voorschoten. De leefbaarheid wordt „ernstig” aangetast, schreven de gemeenteraden van Leidschendam-Voorburg, Voorschoten, Wassenaar en Zoeterwoude. Zij deden een „klemmend beroep” op gedeputeerde De Bondt „om in uw tracékeuze het behoud van het groen het gewicht te geven dat het verdient, opdat onze authentieke polders voor nu en voor de toekomst behouden blijven”. Ook landgoedeigenaren in de omgeving komen op voor het historische landschap. „Het is een meesterwerk en daar snij je geen stukje vanaf. Het landgoederenlandschap is immers van onbetaalbare waarde”, aldus een brochure. Vrijwel alle tegenstanders prefereren het alternatief van de burgers voor de Churchill Avenue. De provinciale adviescommissie leefomgevingskwaliteit adviseerde een second opinion; de kostenramingen zijn immers „onzeker” en er is „twijfel” over de groei van het autoverkeer.

Gedeputeerde Ingrid de Bondt zegt „niet lichtzinnig” het besluit te hebben genomen. „Want zo’n weg heeft een ongelooflijke impact op omwonenden”. Maar toch was de keuze na veel vergelijkend onderzoek „niet moeilijk”. De Bondt: „De tunnel onder de Churchilllaan functioneert niet. Over een aantal jaren staan daar weer files. Dat komt doordat zowel het doorgaande verkeer als het lokale verkeer in die tunnel zal rijden. Het is ook niet zeker of die tunnel veilig genoeg is en of daarvoor de vergunningen worden verleend. Dat is dus een risico. En ik wil waar voor mijn geld.” Dat de provincie haar zin doordrijft, ontkent zij met klem. „We zijn transparant geweest. We hebben in zeven maanden tijd achttien keer met de burgers om tafel gezeten. Verder konden we niet gaan. Uiteindelijk hebben wij als college een politieke afweging gemaakt, dat is onze bestuurlijke verantwoordelijkheid.” En er zijn ook veel tegenstanders van het alternatieve plan, zegt De Bondt; inwoners van Leiden bijvoorbeeld, en filerijders.

Morgen bepalen de partijen in Zuid-Holland hun standpunt. Een week later volgt de stemming. Een dag later, op 28 juni, spreekt de Tweede Kamer er nog eens over.