Merkel geïsoleerd op G20-top

Tijdens de G20 pleiten regeringsleiders voor meer aandacht voor groei. Angela Merkel kreeg met haar pleidooi voor sanering van de overheidsfinanciën alleen steun van David Cameron.

Groei is het toverwoord op de top van de G20 in de Mexicaanse badplaats Los Cabos. Zonder groei, geen stabiliteit in de wereldeconomie. Zonder groei, geen nieuwe banen. En zonder nieuwe banen, geen daling van de werkloosheid en stijging van belastinginkomsten voor de staat.

Daarom drong de Amerikaanse president Obama aan op maatregelen die, vooral in Europa, groei bevorderen. En de Mexicaanse gastheer José Calderon. Ook Europees president Herman van Rompuy zei op een persconferentie dat groei essentieel was. En Angela Merkel? Die zei tegen de Duitse pers dat het van essentieel belang was dat de aanstaande Griekse regering de bezuiniging- en hervormingsafspraken uitvoert zoals afgesproken .

Nu Nicolas Sarkozy geen president van Frankrijk meer is, heeft Merkel weinig bondgenoten die vinden dat het op orde brengen van de staatsfinanciën een geschikter instrument is om een economie te laten groeien dan een actievere overheid. François Hollande, de opvolger van Sarkozy, is een voorvechter voor het stimuleren van groei. Na de overwinning van zijn Parti Socialiste tijdens de parlementsverkiezingen afgelopen weekend kan hij die boodschap internationaal met verve verkondigen.

Ook de Chinese president Hu Jintao ziet graag dat Europa, en dan vooral de eurozone, meer doet om uit de economische malaise te komen. Hu ziet dat de Chinese economie vertraagt. In de nasleep van de financiële crisis van 2008 bleek dat een langzamer groeitempo, zo’n 6 procent, in China kan resulteren in ontslagen en sociale onrust. Dat wil Hu, met een oog op de machtwisseling in China later dit jaar, zeker voorkomen. Mede om zijn boodschap krachtig over te brengen is Hu met een extra grote delegatie afgereisd naar Los Cabos. Volgens Chinese journalisten bezet de Chinese delegatie het grootste gedeelte van het Westin Resort, een terracottakleurige bunker aan het strand met 243 kamers.

Alleen de Britse premier Cameron waarschuwde gisteren in Los Cabos dat landen met te hoge schulden vooral moeten bezuinigen en hervormen. Zoals verwacht werd de eurozone streng toegesproken. Volgens een voorlopige versie van de slotverklaring in het bezit van persbureau Reuters dringt de G20 Europa er op aan „alle nodige maatregelen’’ te nemen om snel een einde aan de crisis te maken.

Geconfronteerd met de buitenlandse druk, probeerde Europees president Herman Van Rompuy gisteren de crisis te relativeren. „Laten wij ons beperken tot feiten en cijfers’’, zei hij. Dit is geen herhaling van rampjaar 2008, benadrukte Van Rompuy. „De eurozone zal dit jaar een milde recessie doormaken met een krimp van 0,3 procent. Volgend jaar zal de eurozone groeien met gemiddeld 1 procent”, aldus de Europees president. Ook is het een misvatting dat de eurozone een probleem met te grote tekorten heeft. „Gemiddeld zal het begrotingstekort in de eurozone volgend jaar minder dan 3 procent zijn.’’

Dat de EU en de eurozone snel stappen moeten zetten, beseft Van Rompuy wel. De opluchting over de uitslag van de Griekse verkiezingen bleek gisteren van korte duur. De Spaanse tienjaarsrente steeg gisteren tot boven de 7 procent. Voor korte duur is dat geen ramp, maar zulke hoge financieringslasten zijn op den duur onhoudbaar voor Spanje. De Spaanse minister voor Economische Zaken Luis de Guindos zei gisteren in Los Cabos dat de rentestand onterecht is. „De pijn die wij lijden op de financiële markten staat niet in verhouding met het potentieel van de Spaanse economie’’, aldus De Guindos.

Volgens Commissievoorzitter Barroso is het zaak dat Spanje snel officieel een verzoek tot steun voor de bankensector indient. Twee weken geleden zegden euroleiders een noodlening aan de banken van maximaal 100 miljard euro toe. Belangrijke details van die lening kunnen pas uitgewerkt worden als Spanje een officieel verzoek indient. Barroso zei gisteren dat de Commissie liever ziet dat een noodlening aan de Spaanse banken niet via de Spaanse staat verloopt. ,,Dit voorkomt een negatieve marktreactie’’ ,zei Barroso. Als reddingen van banken via de staat verlopen bestaat de kans dat financiële markten gaan twijfelen aan de gezondheid van de staat. „Het is beter om besmetting van de schulden van banken en overheden te voorkomen”, aldus Barroso.

Van Rompuy zei dat het geen zin heeft om overhaast beslissingen te nemen. Wel is het mogelijk om de besluiten die genomen moeten worden een rangorde te geven. Het optuigen van een begrotingsunie waar landen verregaande zeggenschap hebben over elkaars inkomsten en uitgaven vereist verdragswijzigingen. Het samenvoegen van staatsschulden en het uitgeven van Europese staatsobligaties ook, zei Van Rompuy. Het is niet realistisch om te verwachten dat dat snel gebeurt. Wel is het realistisch om te verwachten dat Europese leiders op hun top over twee weken een begin maken met het uitstippelen van een route die leidt tot zulke ingrijpende veranderingen.

Een bankunie, met „meer gecentraliseerd toezicht” op financiële instellingen, is volgens Van Rompuy wel snel op te tuigen. Daar zijn geen ingrijpende verdragswijzigingen voor nodig, zegt de Europees president. ,,Dat is nu de prioriteit.’’