Warschau is booming, maar in de regio's stijgt de werkloosheid

Part of the city of Warsaw is pictured ahead of the upcoming football championship on May 17, 2012. Euro 2012 co-host Poland has sealed its final preparations for the football showcase, which kicks off in just three weeks, Prime Minister Donald Tusk said on Thursday. AFP PHOTO / JANEK SKARZYNSKI AFP

Business consultant Piotr Deptula laat zich meestal niet voorstaan op het feit dat hij in de hoofdstad is geboren – behalve als iemand hem ‘Warszawka’ noemt. „Nee nee, zeg ik dan. U maakt een vergissing. Ik kom hier echt vandáán.”

Warszawka (‘klein Warschau’) is de wat geringschattende bijnaam van de nouveau riche die de Poolse hoofdstad domineert: de bankiers, de managers van grote bedrijven, de sterren uit de media en de modewereld. Je ziet ze in de chique espressobars rond het plein Zbawiciela en in de exclusieve boetieks van de winkelstraat Mokotowska. Je ziet ze voorbijschieten in dure Duitse auto’s: rechts inhalen met 120 kilometer per uur.

Alleen in het weekend is de Warszawka nergens te bekennen. Op vrijdagavond staan de welgestelden in de file op de uitvalswegen naar Lodz, Gdansk of Poznan. Op zondagavond staan ze er weer, maar dan in omgekeerde richting. Het is kenmerkend voor de nieuwe bovenklasse die Warschau regeert, zegt Piotr Deptula: bijna iedereen komt uit de provincie. De Poolse hoofdstad is een magneet voor talent. In het afgelopen jaar is de bevolking gestaag gegroeid tot 1,7 miljoen inwoners. Het werkelijke aantal, zo geloven velen, is misschien wel twee keer zo groot. Veel Warschauers staan nog altijd ingeschreven in de burgerlijke stand van Bydgoszcz of Bialystok.

Warschau is booming. De Europese recessie is aan Polen grotendeels voorbijgegaan: in het afgelopen jaar groeide het bruto nationaal product met 3,9 procent. Volgens de laatste ramingen van het Internationaal Monetair Fonds zal de groei in de loop van dit jaar iets afremmen, om in 2013 weer boven de 3 procent uit te komen. Dat zijn goede prestaties in vergelijking met de kwakkelende economieën van West-Europa.

Piotr Deptula, eigenaar van één van de grootste consultancybureaus van Polen, merkt het verschil. Grote buitenlandse klanten als Unilever hebben ineens geen geld meer voor het trainen van hun verkoopmanagers. „Als ik bel, blijkt dat het hoofdkantoor de budgetten heeft bevroren.” Bij Poolse bedrijven is dat anders. „Wij werken ook voor de verzekeraar PZU, met 80 procent marktaandeel in Polen. Daar weten ze niet eens dat er een crisis is.”

Maar er zijn ook problemen. De werkloosheid in Polen is 10 procent – en stijgende. In Warschau is er werk genoeg. Maar in de vele honderden Poolse provinciestadjes zit soms meer dan 20 procent van de beroepsbevolking noodgedwongen thuis. Nog altijd worden elke dag Poolse bedrijven overgenomen door grote Westerse firma’s. En elke overname gaat gepaard met grote ontslagrondes. Het is een onvermijdelijk proces, zegt Deptula. „Poolse bedrijven zijn gewoon niet efficiënt genoeg. Maar het is wel een drama voor de regio, waar soms hele steden afhankelijk zijn van die ene werkgever.”

En dan is er de overspannen huizenmarkt. De trek naar de hoofdstad heeft de prijzen van onroerend goed omhoog gestuwd. Veel Polen hebben een hypotheek in Zwitserse francs. Vanwege de extreem lage rente in het Alpenland was dat goedkoop, maar het was ook riskant. Met het wegzakken van de euro is ook de Poolse zloty zwakker geworden tegenover de de Zwitserse franc. Sommige Polen betalen nu 40 procent meer voor hun huis dan ze vijf jaar geleden deden.

Een groot deel van de Poolse hypotheekhouders heeft betalingsproblemen, zegt Deptula. „Maar ik maak me vooral zorgen over de consumptieve kredieten. Mensen hebben ontzettend veel geleend. Nu kunnen ze niet meer terugbetalen.”

    • Steven Derix