Mexicaan straks kernaandeelhouder KPN. In wiens belang is dat?

Vrijwel dagelijks meldt América Móvil, het Mexicaanse telefoonbedrijf waar miljardair Carlos Slim de scepter zwaait, nieuwe aankopen van aandelen KPN. Móvil koopt 6 miljoen aandelen hier en 1,5 miljoen daar. Laatste stand van het totale belang in KPN: 8,12 procent.

Móvil rapporteert deze details bij de Amerikaanse beurstoezichthouder, de Securities and Exchange Commission (SEC). In Nederland publiceert de Autoriteit Financiële Markten (AFM) alleen de overschrijdingen van de drempels: boven 5 procent, straks bij 10 procent. De wereld is één markt, maar met verschillende rapportageregels.

Móvil koopt de aandelen op de beurs terwijl hij ook een openbaar bod van 8 euro per stuk heeft gedaan op maximaal 325 miljoen aandelen KPN. Het doel is een belang van 27,7 procent, net genoeg om géén overnamebod op heel KPN te hoeven doen.

KPN is niet het enige doelwit. Móvil krijgt ook een belang van 23 procent in Austria Telekom, het Oostenrijkste telefoonbedrijf dat de weg naar Oost-Europa moet openen.

Bij KPN krijgt Móvil straks een vrijwel onaantastbare positie als dé kernaandeelhouder. Onder juristen en beleggers geeft het bod reuring, maar politieke opwinding? Nee.

Demissionair minister van Economische Zaken Maxime Verhagen (CDA) „volgt” het proces, schrijft hij in reactie op Kamervragen, „vanwege de diverse belangen voor Nederland”. Leest dit als een kleine, maar interessante wijziging in de traditionele opstelling van het ministerie?

Twee woorden springen eruit: volgen en belangen. Eerst: volgen. Wat zei Verhagen op Kamervragen eind 2010 over het Chinese bod op het Nederlandse kabelbedrijf Draka? Hij zal het proces ‘actief blijven volgen’. Bij KPN is het alleen volgen.

Dan het tweede woord: belangen.

Achtereenvolgende kabinetten onderkenden steevast maar één werkelijk nationaal belang: een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor buitenlandse ondernemingen. Als dat betekent dat zij hier ongestoord overnames kunnen doen, zoals het overnemen en opbreken van ABN Amro (2007), dan moet dat maar.

Politieke inmenging in een particulier overnameproces is nog steeds uit den boze, maar Verhagen benoemt wel twee concrete belangen: de continuïteit van de dienstverlening en de belangen van Nederlandse werknemers, consumenten en aandeelhouders.

Wat zijn die belangen in dit kader waard? Consumenten hebben primair belang bij concurrentie. Dat is hier niet in het geding.

Werknemers weten dat KPN al in een permanente reorganisatie verkeert. Als Slim later de druk opvoert voor verdere personeelsreducties, dan zal hij dat ontkennen, maar laten doen door de (Nederlands) top van KPN. Dus: geen verandering.

Bij de aandeelhouders liggen de belangen lastiger. De strijd tussen kernaandeelhouder Móvil en de andere beleggers, die met ruim 70 procent wel in de meerderheid zijn, kan straks uitgevochten worden bij de rechter. Strijd over het dividend bijvoorbeeld. Als de (volgende) regering de beleggersbelangen wil beschermen, zal zij eerst moeten kiezen welke belegger zij steunt. Maar dat riekt naar inmenging. Daar rust een taboe op. Dat zal niet gebeuren.

Resteert de continuïteit van de dienstverlening. Daar heeft de overheid zichzelf een cruciale rol toebedeeld. Na het bankroet van netwerkexploitant KPNQwest (2002) en het bijna bankroet van KPN zelf (2001) heeft het kabinet een vangnet gespannen voor calamiteiten. Het is een vorm van beveiliging die alleen vergelijkbaar is met de wettelijke voorzorg voor debacles in de financiële wereld, zoals het zeker stellen van spaargelden bij banken. Als KPN onverhoopt bankroet gaat, garandeert de overheid dat het vaste telefoonnetwerk in de lucht blijft.

De kans dat zoiets gaat gebeuren met Móvil en Slim als kernaandeelhouders is nihil. Dan is hun investering voor niets geweest.

Conclusie: het feit dat Verhagen het proces volgt vanwege onze belangen is een loze kreet.

Menno Tamminga

    • Menno Tamminga