G20 bestrijdt financiële crisis niet effectief

In de Mexicaanse badplaats Los Cabos discussiëren de leiders van de twintig belangrijkste economieën over de aanpak van de crisis.

En? Jeffrey Sachs schiet in de rij voor de shuttlebus op het vliegveld een groepje journalisten aan. Nog geen vijf minuten in de Mexicaanse hitte en de donkere zweetvlekken staan op het blauwe overhemd van de Amerikaanse topeconoom. Hij krijgt zijn blackberry niet aan de praat en moet van anderen horen wat de uitslag is. „Okay”, zegt Sachs als hij hoort dat het conservatieve Nieuwe Democratie gewonnen lijkt te hebben. Is een financiële meltdown voorkomen? „Nu wel. Maar je weet hoe het gaat. Er is altijd volgende week of volgende maand”, zegt Sachs.

De opluchting is groot op de G20, het forum van de twintig belangrijkste economische grootmachten dat vandaag en morgen bijeen is in de badplaats Los Cabos. Het lijkt er op dat de wereldleiders niet vanuit Mexico een wereldwijde financiële crisis hoeven af te wenden.

Op het vliegveld van Los Cabos was duidelijk te zien dat vooral Europese leiders druk waren met de Griekse stembusgang. De Boeing 747 van de Chinese president Hu Jintao stond al geparkeerd, net als de vliegtuigen van de Zuid-Afrikaanse president Zuma en de Indonesische president Yudhoyono. Zij zijn er al. Keurig op tijd. Bondskanselier Angela Merkel daarentegen besloot de uitslag in Duitsland af te wachten om vervolgens door de nacht te vliegen om vandaag op tijd te zijn voor het begin van de top vandaag.

De twee Brusselse bazen, José Manuel Barroso van de Europese Commissie en Herman Van Rompuy van de Europese Raad, waren gisteren voor de Europese troepen uitgevlogen. In een korte gezamenlijk verklaring zeiden ze dat „het Griekse volk gesproken heeft” en dat zij hun democratische keuze respecteren. Van Rompuy en Barroso zeggen dat ze Griekenland zullen blijven steunen als „lid van de EU-familie en de eurozone”. Ook het IMF liet in een verklaring weten Griekenland bij te willen staan „in het herstellen van financiële stabiliteit, economische groei en werkgelegenheid”.

De toon waarop Griekenland wordt toegesproken is radicaal anders dan tijdens de vorige G20-top, vorig jaar november in het Franse Cannes. Toen werd de Griekse premier Papandreou gesommeerd bij Merkel en de toenmalige Franse president Sarkozy te verschijnen. Papandreou wilde in een referendum het Griekse volk vragen een oordeel uit te spreken over het tweede hervorming- en bezuinigingspakket dat hij gesloten had met Europa en het IMF in ruil voor een tweede noodlening. De verkiezingen van gisteren waren precies dat: een oordeel van het volk. Wat Merkel en Sarkozy in november vorig jaar nog onaanvaardbaar vonden, wordt nu door Europese leiders gezien als een overwinning.

De Amerikaanse president Obama en de leiders van opkomende economische mogendheden als Brazilië, China en India zullen de G20 opnieuw aangrijpen om hun Europese collega’s tot actie te manen. Ze zien dat hun eigen economieën hinder ondervinden van de Europese crisis. China en India groeien minder hard dan een jaar geleden en het economisch herstel in de VS sputtert. Obama heeft geen zin om volgend jaar werkloos thuis te zitten in Chicago en te beseffen dat een crisis op een ander continent hem een tweede ambtstermijn heeft gekost.

De druk op kanselier Merkel om Griekenland meer tijd te gunnen om te hervormen en bezuinigen en om in Duitsland binnenlandse consumptie te stimuleren zal groot zijn. Ook Mario Draghi kan in Los Cabos het verwijt uit Britse en Amerikaanse hoek verwachten dat zijn ECB een grotere rol moet spelen om groei te stimuleren. De ECB zou, zo hebben Obama en zijn Britse collega Cameron al eerder gezegd de geldpers aan moeten zetten om haast onbeperkt staatsleningen op te kopen.

De verdeeldheid van de economische grootmachten laat zien dat weinig over is van de G20 als hét forum dat effectief de economische crisis bestrijdt. Denktank Brookings Institution constateert in een voorbeschouwing dat de laatste drie bijeenkomsten van de G20 bar weinig hebben opgeleverd. Toen George W. Bush in 2008 de G20 voor het eerst bijeenriep waren de belangen gedeeld, aldus Brookings. De wereld vocht na de val van Lehman Brothers acuut voor het behoud van het financiële stelsel. Vier jaar later ontbreekt het aan een gezamenlijke vijand. Europa strijdt tegen zijn demonen, terwijl de rest van de wereld toekijkt en hooguit adviseert hoe te knokken.

    • Melle Garschagen