Een glas water in Rio de Janeiro, zonder hoge verwachtingen

De Franse president François Hollande zal er een plasje doen, zijn Russische ambtgenoot Vladimir Poetin ook, evenals Manmohan Singh (India), Wen Jiabao (China) en Yoshihiko Noda (Japan). In Rio de Janeiro zijn deze week voorzieningen getroffen om meer dan 50.000 mensen in decente omstandigheden naar de wc te laten gaan.

Zullen ze er bij stil staan dat het precies daarom gaat? De mondiale milieutop in Rio waar al deze mensen voor komen, van wereldleiders tot milieuactivisten, de grootste conferentie van de Verenigde Naties ooit, staat op voorhand te boek als een festival van goede bedoelingen. Belangrijk, maar wat heb je eraan?

Verderop in De Wereld staat beschreven wat duurzaamheid concreet inhoudt: waar mensen een wc hebben, worden minder vrouwen verkracht, gaan meer kinderen naar school en wordt meer geld verdiend. Gebrek aan sanitaire voorzieningen scheelt landen tot 3,9 procent van hun bruto binnenlands product, volgens de Wereldbank. Naar verwachting heeft in 2015 een derde van de wereldbevolking nog geen wc. Honderden miljoenen mensen kennen de risico’s niet van het drinken van een glas water met sporen van ontlasting erin.

Om zulke plastische feiten gaat het in Rio deze week. Daar moet je aan denken, als zo’n 130 staats- en regeringsleiders afreizen om nieuwe afspraken te maken over milieu, bescherming van biodiversiteit en een duurzame economie. En over manieren om ervoor te zorgen dat landen zich aan de gemaakte afspraken houden.

Niet iedereen is er. Barack Obama wil in dit verkiezingsjaar liever niet geassocieerd worden met groene en in de ogen van veel Amerikanen dure idealen. Angela Merkel heeft haar handen vol aan het redden van Europa. Op 20 juni, de openingsdag van ‘Rio+20’ ontvangt ze premier Rutte, die zich in Rio laat vertegenwoordigen door de staatssecretarissen Atsma en Knapen. David Cameron mag zichzelf hebben uitgeroepen tot de leider van de ‘groenste’ Britse regering ooit, hij vliegt, ook uit zorg over de Europese crisis, meteen na de G20 in Mexico terug naar huis.

„Ik denk niet dat hun afwezigheid het slotdocument van Rio+20 zal verzwakken”, zei de leider van de conferentie, de Chinees Sha Zukang vorige week. Hij had eraan toe kunnen voegen: de verwachtingen over dat document zijn toch al niet hoog gespannen. De onderhandelingen hadden al afgerond moeten zijn, zodat de leiders hadden kunnen volstaan met een plechtig fotomoment. Betrokkenen vrezen zelfs dat er geen slotverklaring komt.

Rio+20 is een vervolg op de Earth Summit van 1992 in dezelfde stad. Uiteindelijk kwam er toen een document dat de grondslag is geworden van het milieu- en ontwikkelingsbeleid. Bescherming en herstel van ecosystemen werd de verantwoordelijkheid van arme en rijke landen. De vervuiler hoort de rekening te krijgen. Schadelijke activiteiten dienen gestaakt te worden, zelfs als de risico’s wetenschappelijk niet vaststaan. En armoedebestrijding is een voorwaarde voor duurzame ontwikkeling. Maar Rio+20 is pas een succes als ieder mens kan beschikken over een wc.