Echte winnaar in Egypte is legerleider Tantawi

Het ziet ernaar uit de Moslimbroeder Morsi de nieuwe president van Egypte wordt. Maar de grondwet die het leger heeft uitgevaardigd, legt de president aan banden, weet men in havenstad Suez.

Een aanhanger kust een portret van Moslimbroeder Morsi vanochtend op het Tahrirplein in Kairo. Foto Reuters

„De jeugd van tegenwoordig heeft geen respect meer voor gezag”, zegt Mohamed Rifar. De bejaarde Egyptische professor en zijn vrouw Leila zitten wat stijfjes aan een tafeltje naast het zwembad in Stella di Mare, een gigantisch complex aan de Rode Zee met hotels, een golfterrein en vakantiewoningen voor rijke Kairenen.

Hier hoef je niet lang te zoeken naar aanhangers van Ahmed Shafiq, de presidentskandidaat die campagne heeft gevoerd onder het thema: vroeger was het beter. „Shafiq gaat orde op zaken stellen: we krijgen nog wel vrijheid maar er komen regels”, zegt Rifar. „Wie wil betogen moet toestemming vragen. Het moet afgelopen zijn met dat gedoe op het Tahrirplein.”

Voor de professor is de afgelopen anderhalf jaar een beproeving geweest. „Op mijn universiteit zijn er nu brievenbussen waar studenten klachten kunnen deponeren tegen het onderwijzend personeel”, zegt hij misprijzend. „En ze willen dat iedereen gekozen wordt. Het idee!”

De Rifars zijn niet alleen gemotiveerd door Shafiqs belofte van orde en gezag. Ze zijn ook als de dood voor het alternatief: Moslimbroeder Mohammed Morsi. „Die mensen met wie u net zat te praten: op wie hebben die gestemd”, vraagt Leila, wijzend naar een tafeltje waar een man met vier modieus gesluierde vrouwen zit. Ze waren allemaal voor Shafiq. „Morsi gaat ons verplichten om een tent te dragen”, had een van de vrouwen gezegd. Leila is verbaasd: „Maar ze dragen toch hoofddoeken?”

Mensen als de Rifars worden in Egypte omschreven als de Hizb al-Kanaba: de sofapartij. Het probleem met de sofapartij is dat ze moeilijk uit de sofa te krijgen zijn. De Rifars zijn hier sinds vrijdag: dat wil zeggen dat ze niet zijn gaan stemmen. Nochtans hadden veel Egyptenaren zondagochtend nog een ketting-sms gekregen: „Als u in Ain Soukhna of aan de Noordkust bent, ga dan nu voor Shafiq stemmen als u straks nog naar het strand wil kunnen!”

Zo’n vaart loopt het wellicht niet. De nieuwe grondwet die de Egyptische legerleiding gisteravond uitvaardigde, legt de macht van de nieuwe president zodanig aan banden dat veel mensen schamper opmerken dat de echte winnaar legerleider Tantawi is.

Tegelijk was er oprechte verbazing naarmate duidelijk werd dat Morsi aan de leiding lag. Sinds vorige week het (door de Moslimbroeders gedomineerde) parlement werd ontbonden, zijn veel Egyptenaren overtuigd geraakt dat het leger een zachte staatsgreep heeft gepleegd.

Het kon dan ook niet anders of de overwinning van Shafiq lag bij voorbaat vast, net zoals vroeger onder Mubarak. „Morsi wint?! Ik ben verbouwereerd. Ik was 100 procent zeker dat het geregeld was voor Shafiq”, zei de bekende activiste Gigi Ibrahim gisteravond op Twitter.

Voor veel activisten was de keuze tussen Shafiq, die voor het oude regime staat, en Morsi, die verweten wordt de revolutie te hebben verraden, verscheurend. Het revolutionaire kamp voerde daarom actie om de verkiezingen te boycotten door niet te gaan stemmen (mokatioen) of ongeldig te stemmen (mobteloen).

De twee mannen op het terras van café Costa Rica aan de Corniche van de havenstad Suez hebben in ieder geval paarse vingertoppen. „Ja, ik heb Morsi gestemd. En het was het moeilijkste wat ik ooit heb gedaan”, zegt Sameh Ziaky, 35. „Maar ik kon mijn stem echt niet naar Shafiq laten gaan.”

Ziaky en zijn vriend Mohamed Said, 30, hebben allebei goede banen bij oliebedrijven in Suez. Maar het zijn ook revolutionairen van het eerste uur. Said toont op zijn telefoon de video’s die hij in januari vorig jaar heeft gemaakt. „Suez is waar de revolutie is begonnen”, zegt hij, „hier zijn de mensen het eerst op straat gekomen, hier is de eerste dode gevallen, en hier is de politie al op 27 januari weggejaagd, een dag voor Kairo.”

Het uitgebrande politiecommissariaat in Suez herinnert aan die glorieuze dagen. Maar de droom van toen lijkt verder weg dan ooit. De politieman in een van Saids video’s is enkele maanden geleden – ondanks de bewijslast – vrijgesproken van het doodschieten van betogers.

Vorige week nog werd de meest gehate man van Suez op borg vrijgelaten: zakenman Ibrahim Farag, een aanhanger van Mubarak, stond terecht voor het doodschieten van 18 betogers in Suez.

Said herinnert zich hoe de straten van Suez toen nat waren van de waterflessen die de omwonenden hen uit sympathie toegooiden. „Diezelfde mensen haten ons nu”, zegt hij, „allemaal dankzij de propaganda van het leger.”

„Ik ben vandaag meer depressief dan boos,” zegt Ziaky. „Ik voel nog niet de boosheid die ik in mij had op 24 januari 2011”, de dag voor het begin van de opstand. Maar dat komt nog wel, denkt hij. Zoals veel Egyptenaren geloven Ziaky en Said stellig dat het allemaal deel uitmaakt van een sinister plan.

„Het destabiliseren van het land moest het terrein voorbereiden voor de overwinning van Shafiq vandaag”, zegt Ziaky. Dat het waarschijnlijk toch Morsi wordt, maakt niet veel verschil. „Een botsing met het leger is op de duur onvermijdelijk, en de tijd van vreedzaam betogen is voorbij nu. De volgende revolutie wordt zoals in Libië.”