Coach verloor greep op Van Persie, dus op Oranje

Nieuwsanalyse Oranje miste teamgeest bij het EK. Eén man stond symbool voor het gebrek aan eenheid: Robin van Persie, vedette met privileges.

Dutch players (from L) Khalid Boulahrouz, Robin van Persie and Ibrahim Afellay joke with coach-assistant Dick Voorn, during a training session at Metalist stadium in Kharkiv, on June 16, 2012 during the Euro 2012 football championships. AFP PHOTO / PATRICK HERTZOG AFP

Eenheid. Dat was twee jaar geleden bij het WK in Zuid-Afrika het toverwoord rond Oranje. Twee jaar later, tijdens een vernederende aftocht uit Polen en Oekraïne, is een gebrek aan eenheid precies wat het verschil maakte op het EK 2012 bij het Nederlands elftal van bondscoach Bert van Marwijk.

Eén speler stond de afgelopen week symbool voor het afgebrokkelde groepsgevoel. Robin van Persie eiste, en kreeg, te veel ruimte voor zijn eigen wereldje. Weg gezamenlijk doel, weg eenheid. Zowel binnen als buiten de lijnen gedroeg Van Persie zich vaak als vedette, de man met privileges. Vanaf dag één, al in het trainingskamp in Lausanne, koos hij ervoor – als enige van de selectie – de media niet te woord te staan. Van Marwijk balanceerde op een dun koord: hij wilde de voetballer van het jaar in de Premier League tevreden houden en hield hem de hand boven het hoofd. De bevoorrechte positie van Van Persie was echter fnuikend voor de sfeer in het team. Waar het individu belangrijker wordt dan het geheel, ontstaat wrijving, vooral als de resultaten tegenvallen.

Terwijl Mark van Bommel en Wesley Sneijder keer op keer een beroep deden op de andere internationals om zich als een hechte groep te profileren, zonderde Van Persie zich vaak af met zijn voetbalvrienden Khalid Boulahrouz en Ibrahim Afellay. De aanvaller voelde in het veld „een klik” met Afellay. Symbolisch was tijdens de laatste training voor het duel met Portugal, dat Van Persie een groepje vormde met Boulahrouz en Afellay. Ze rolden dollend met assistent-trainer ‘Cooky’ Voorn over de grasmat. In Rotterdam groeide Van Persie op tussen Marokkaanse jongeren; voetballend op de verschillende pleintjes leerde hij de wetten van de straat kennen.

Als jonge prof van Feyenoord kwam hij voor het eerst in aanraking met Van Marwijk. Hij botste verschillende keren met de coach en maakte zich onmogelijk door in een volle Kuip Feyenoord-vedette Pierre van Hooijdonk opzij te zetten bij een vrije trap. Een paar maanden later werd Van Persie uit de selectie gezet wegens „ongeïnteresseerd en negatief gedrag”. In 2004 vertrok hij naar Arsenal, trouwde een vrouw van Marokkaanse afkomst en werd moslim.

Vier jaar later kruisten de wegen van Van Persie en Van Marwijk elkaar opnieuw. De nieuwe bondscoach moest vrijwel direct na zijn aanstelling een conflictje tussen Van Persie en Sneijder uit de wereld helpen. Sneijder was boos dat Van Persie tijdens het EK van 2008 tegen de afspraken in een vrije bal opeiste. „Iedereen moet zich aan de afspraken houden”, stelde Sneijder. Van Marwijk loste het probleem snel op. Hij gaf Van Persie gelijk en sprak een bijna onvoorwaardelijk vertrouwen uit in de spits van Arsenal.

Van Persie raakte op weg naar het WK van 2010 zwaar geblesseerd aan zijn enkel, maar werd in Zuid-Afrika toch de centrumspits van Oranje. Hij worstelde met zijn vorm en probeerde zich te geforceerd te bewijzen. Van Persie zocht steun bij Boulahrouz en Afellay.

Toen Van Marwijk hem in de achtste finale tegen Slowakije wisselde bleek hoe broos het vertrouwen bij Van Persie in de bondscoach was. Van Persie beet Van Marwijk toe dat hij beter Sneijder had kunnen wisselen. In het belang van Oranje werd opnieuw de vrede getekend.

Tijdens het mislukte EK in Polen en Oekraïne gedoogden Van Persie en Sneijder elkaar in het veld. Maar nu Nederland na drie nederlagen naar huis is, komt de onderlinge kritiek binnen de selectie naar buiten. Internationals als Sneijder en Van der Vaart zijn vooral kritisch op hun medespelers, minder op Van Marwijk. „Het is duidelijk dat de sfeer in de groep anders was dan de afgelopen vier jaar”, zei Sneijder gisteravond. „Dat was onze kracht. We hadden altijd dingen voor elkaar over. Op één of andere manier was dat weg. De ego’s moeten opzij gezet worden, heb ik wel eens geroepen.”

Sneijder vindt dat bondscoach Van Marwijk kan aanblijven, maar de kans dat dit gebeurt lijkt nihil. Zijn eventuele opvolger zal de opdracht meekrijgen eerst Van Persie in het gareel te krijgen. Als dat niet lukt, kan Nederland weleens voor onbepaalde tijd een topspeler kwijtraken, zoals dat eerder gebeurde met Johan Cruijff, Ruud Gullit, Edgar Davids, Clarence Seedorf, Ruud van Nistelrooy en Mark van Bommel.