Armen helpen? Maak zelf maar geld over

De VVD ziet voor 1,4 miljard euro aan ontwikkelingshulp nog een rol voor de overheid. Die andere 3 miljard kan worden afgeschaft. „Waarom die rare bestedingsdwang?”

De VVD wil drie miljard euro per jaar bezuinigen op ontwikkelingshulp. Dat zal in het nieuwe verkiezingsprogramma staan, zo maakte VVD-fractievoorzitter Stef Blok bekend. Ontwikkelingshulp werkt nauwelijks, en als het al zou werken, is het geen zaak voor de overheid,vindt zijn partij. Als Nederlanders armen in het buitenland willen helpen, dan kunnen ze zelf geld overmaken naar ontwikkelingsorganisaties. In het programma van 2010 stelde de VVD nog een halvering voor, nu een korting van 70 procent.

Vanwaar deze drastische bezuiniging?

„Als liberalen vinden we dat de overheid alleen dingen moet doen als niemand anders ze kan, en dan moet je ook nog eens kunnen aantonen dat belastinggeld goed wordt besteed. Dat is bij ontwikkelingshulp niet het geval. Het meest dramatische voorbeeld is natuurlijk Suriname, waar ondanks veel hulpgeld weinig verbetering is, door intern wanbeleid.”

Als het voor u een principiële kwestie is, waarom schaft u de hulp dan niet geheel af?

„Nederland kan op twee terreinen waar overheid en bedrijfsleven traditioneel samenwerken wel internationaal verschil maken: waterverdediging en voedselvoorziening. Dus op die gebieden kunnen we ontwikkelingshulp bieden.

„Bij de bestrijding van aids heeft het Nederlandse bedrijfsleven geen grote rol. Maar daar kunnen we vanwege onze niet-preutse cultuur ook verschil maken. Wij durven gewoon te zeggen: je moet een condoom omdoen. Ook blijven we bijdragen aan rampenbestrijding en internationale organisaties als de Wereldbank. Dat telt op tot zo’n 1,4 miljard per jaar.”

U wilt dus af van de afspraak dat het budget voor ontwikkelingshulp een vast deel van het BNP is?

„Ja. Waarom die rare bestedingsdwang? Dat hebben we toch ook niet voor onderwijs? Het is ook nog eens een afspraak waar bijna niemand zich aan houdt.”

U wilt persoonlijke giften met een belastingvoordeel subsidiëren. Is dat dan wel een overheidstaak?

„Het is belangrijk dat de overheid laat weten dat zij op dit terrein bijdragen van burgers waardeert.”

Critici, onder wie partijgenoten, menen dat u armen in de steek laat.

„Het is voorspelbaar: het zijn organisaties die gehecht zijn aan hun eigen subsidies. Op mijn fundamentele punt, dat mensen zelf kunnen geven, heb ik geen enkele reactie gehad.”

Zij zeggen ook dat hulp beter georganiseerd is dan vroeger.

„Die discussie hebben we al decennia, en hulporganisaties zeggen dan altijd dat ze de dingen anders gaan doen. Ik mag hopen dat er dingen verbeteren, maar daar ligt niet de sleutel voor het oplossen van armoede. Het echte succes ligt bij landen die hun economie hebben opengegooid voor internationale markten.”

Hoe lang zult u na de verkiezingen aan dit punt vasthouden? Andere partijen hebben al aangegeven uw voorstel onacceptabel te vinden.

„Ik laat mij nu niet verleiden tot het noemen van breekpunten. Ik constateer alleen dat de VVD wel gewend is met voorstellen te komen waar andere partijen in eerste instantie schande van spreken – om ze later over te nemen. Neem de immigratie. Ik schrik dus niet zo van andere partijen.”

U zou dit voorstel slechts doen om uw grootste concurrent, Geert Wilders, wind uit de zeilen te nemen. Die wil de hulp geheel afschaffen.

„Ik doe geen dingen vanwege andere partijen. Ik doe het omdat het binnen het liberale gedachtengoed past.”

Geeft u zelf?

„Ja ik geef. Hoeveel, zeg ik niet. Dan gaan mensen er mee op de loop.”

    • Derk Stokmans